«Αγανακτήστε!»

5
32

«Indignez-vous![1]», («Αγανακτήστε!») είναι ο τίτλος του βιβλίου-μανιφέστου του Stéphane Hessel που δημοσιεύτηκε στη Γαλλία τον Οκτώβριο του 2010, με στόχο να αφυπνίσει την πολιτική συνείδηση των Γάλλων για τα σύγχρονα προβλήματα της κοινωνίας και του πλανήτη. Πρόκειται για ένα μικρό βιβλίο, μόλις είκοσι οκτώ σελίδων, γραμμένο απλά, με εφηβικό πάθος, με καθαρή και διεισδυτική πολιτική σκέψη από έναν άνθρωπο  93 ετών σήμερα, μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της Αντίστασης στον πόλεμο,  εκτοπισμένο στο στρατόπεδο του Buchenwald, κατόπιν Γραμματέα της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών που συνέταξε την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου το 1948,  Διπλωμάτη, διανοούμενο και αγωνιστή για τα  δικαιώματα και τις ελευθερίες των λαών  και πολιτικό με λόγο και παρέμβαση στο χώρο της γαλλικής αριστεράς. Ο Stéphane Hessel προτάθηκε φέτος για το Νόμπελ Ειρήνης.

Αυτό το βιβλίο, που πούλησε μέσα σε λίγους μήνες στην Ευρώπη πάνω από τρία εκατομμύρια αντίτυπα, εξέφρασε, με ένα αδιάψευστα συλλογικό τρόπο τελικά, την αγωνία των πολιτών για την κατάσταση του συγχρόνου κόσμου και της κοινωνίας σε κρίση. Ο Hessel εξομολογείται λέγοντας «93 ετών, είναι, λίγο, ο τελευταίος σταθμός. Το τέλος δεν είναι πια μακριά.  Όμως, τι τύχη να μπορώ να θυμίσω αυτό που υπήρξε η βάση της πολιτικής μου στράτευσης (..). Σήμερα έχουμε περισσότερο από ποτέ ανάγκη τις αξίες και τις αρχές της αντίστασης. Πρέπει να επαγρυπνούμε όλοι προκειμένου η κοινωνία μας να παραμείνει τέτοια, ώστε να είμαστε υπερήφανοι για αυτήν: όχι μια κοινωνία των sans-papiers, των απελάσεων, της καχυποψίας εναντίον των μεταναστών· όχι μια κοινωνία όπου αμφισβητούνται οι συντάξεις, τα κεκτημένα της κοινωνικής ασφάλισης….».

Για τον Hessel το κίνητρο και η βάση της αντίστασης ήταν (τότε) «η αγανάκτηση». Ως βετεράνος αγωνιστής καλεί σήμερα τους νέους να ξαναδώσουν ζωή και να διαδώσουν τα ιδανικά και τα ιδεώδη της Αντίστασης. Παροτρύνει τους πολιτικούς, οικονομικούς και πνευματικούς ηγέτες, καθώς και το σύνολο της κοινωνίας να μην ενδώσουν στη δικτατορία των χρηματαγορών που απειλεί τη ειρήνη και τη Δημοκρατία. Τονίζει ότι «το κίνητρο της «αγανάκτησης» είναι πολύτιμο για κάθε πολίτη». Αυτή η «αγανάκτηση» προκαλείται, πλέον, από την όλο και μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ πλουσίων και φτωχών, τη περιβαλλοντική κρίση που μαστίζει τον πλανήτη, την κακομεταχείριση των μεταναστών, και των τσιγγάνων (…) από την επίθεση στα δικαιώματα που εξασφάλισε η Αντίσταση –  όπως οι συντάξεις και η  κοινωνική ασφάλιση…

Θυμίζει ότι υπάρχει μία διαφορετική αντίληψη για την Ιστορία. Η πρόοδος που δημιούργησε η ελευθερία, ο ανταγωνισμός, η κούρσα του «όλο και περισσότερο», μπορούν να μεταβληθούν σε ένα καταστροφικό ανεμοστρόβιλο. «Η χειρότερη αντίδραση είναι η αδιαφορία», λέει. Απέναντι σε αυτή την αδιαφορία που μεταβάλλει  τον πολίτη -θύμα της κρίσης σε θεατή της δικής του κατάστασης, προτείνει τη «συλλογική αγανάκτηση», μία «ειρηνική εξέργεση» για την υπεράσπιση των βασικών και θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων, τονίζοντας ότι «για να είμαστε αποτελεσματικοί, πρέπει, όπως παλιά, να δικτυωθούμε και να δράσουμε συλλογικά. Γι’ αυτό, λοιπόν, αγανακτήστε!».

Η επιλογή του παραπάνω αναγνώσματος δεν είναι τυχαία. Το κίνημα των «Αγανακτισμένων Πολιτών» σε Ισπανία και Ελλάδα, που εξαπλώνεται σιγά- σιγά στην Ευρώπη, είναι ο βλαστός που ξεπετιέται από το σπόρο που έριξε ο Hessel. Φαίνεται ακόμα αδιαμόρφωτο γι’ αυτό και αυθόρμητο, πολιτικό, αλλά με ορατές αποστάσεις από τα κομματικά επιτελεία, αναπτυσσόμενο μέσα από μορφές αυτο-οργάνωσης  σε εθνικό επίπεδο, αλλά με το βλέμμα στραμένο προς τους πολίτες της Ευρώπης, βουβό προς το παρόν, αλλά με έκδηλη την «αγανάκτηση». Το κίνημα αυτό «φωνάζει» ότι η φτώχεια, η ανεργία,  η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια για το μέλλον, η υποβάθμιση της καθημερινότητας, δηλαδή η χρεοκοπία όχι μόνο των κρατών, αλλά κυρίως της ζωής των πολιτών, δεν είναι δημιούργημα των λαών της Ευρώπης. Είναι αποτέλεσμα των λανθασμένων πολιτικών, της αποξένωσης του πολιτικού από το δημόσιο συμφέρον, της αναγωγής της διαφθοράς σε πρακτική διακυβέρνησης, της ανικανότητας και της αδιαφορίας ορισμένων «ηγεμόνων», είναι, τέλος, αποτέλεσμα μίας «δανεικής ευημερίας» που μεταβλήθηκε βαθμιαία σε «καταστροφικό ανεμοστρόβιλο».

Το κίνημα των «Αγανακτισμένων Πολιτών» παντού στην Ευρώπη ζητάει από τους πολιτικούς και την πολιτική να αλλάξουν, να μην υποκύψουν στους κερδοσκόπους, να μην θυσιάσουν το μέλλον αυτής και των επόμενων γενεών στο βωμό της δικής τους πολιτικής επιβίωσης, να προστατεύσουν τα κοινωνικά δικαιώματα. Απαιτεί συνεννόηση και συνευθύνη των πολιτικών για τη λύση από το σημερινό αδιέξοδο και όχι μόνο για την κρίση. Υπάρχουν πολίτες στην Ισπανία και τη Γαλλία που αισθάνονται την κρίση να βρίσκεται ante portas, τη στιγμή που  το ελληνικό πείραμα «διάσωσης» της οικονομίας τους τρομάζει, πλέον, όλο και περισσότερο.

Δεν ξέρω αν το κίνημα των «Αγανακτισμένων Πολιτών» θα  έχει το μέλλον που του προδιαγράφουν ορισμένοι. Ξέρω, όμως, ότι αυτή η οικονομική κρίση συνοδεύεται (αν δεν προκλήθηκε) στην Ελλάδα από μία κρίση αξιών, θεσμών και πολιτικής, μία κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και πολιτικής. Διανύουμε μία περίοδο όπου η απονομιμοποίηση των θεσμών, αλλά και του πολιτικού προσωπικού της χώρας είναι έντονη, στα όρια της απαξίωσης. Αυτό πρέπει να αλλάξει μέσα από την αλλαγή της πολιτικής. Από τους πολιτικούς οι πολίτες σήμερα απαιτούν τη συνειδητοποίηση και την ανάληψη της ευθύνης όχι μόνο για τη διαχείριση της παρούσας κατάστασης, αλλά και για το ότι η χώρα περιήλθε σε αυτή την κατάσταση. Η ευθύνη δεν μπορεί να είναι γενική και απρόσωπη, ούτε παραγράφεται στη συλλογική συνείδηση των πολιτών, των οποίων η ζωή καταστρέφεται. Πρέπει να αποδοθεί, έστω και την ύστατη στιγμή, διαφορετικά η αγανάκτηση θα εκραγεί. Η πρόκληση που έρχεται από το μέλλον θα συμπαρασύρει στο διάβα της τα παλιά υλικά…

Η σημερινή -δειλά εμφανιζόμενη- «αγανάκτηση» μπορεί να είναι δημιουργική, αν αφυπνίσει και προκαλέσει πολιτικές λύσεις. Αν ξεπεράσει τη γλώσσα του θυμικού, του α-ή του αντι-πολιτικού, του φόβου ή της επαναλαμβανόμενης διαμαρτυρίας και οδηγήσει σε πολιτική διέξοδο από την κρίση. Εις ώτα ακουόντων…;;


[1] Stéphane Hessel, Indignez-vous!, Indigène Éditions, Paris, 2010 και του ίδιου Engagez-vous !, L’Aube, Paris, 2011

*Ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου είναι Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΜπάρτσα, η καλύτερη όλων των εποχών; Τι σημασία έχει;
Επόμενο άρθροΜάνα δεν έκανες τίποτα για μένα…
Ο Θόδωρος Παπαθεοδώρου είναι Καθηγητής Αντεγκληματικής Πολιτικής και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Γεννήθηκε στην Πάτρα το 1965, σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και ανακηρύχθηκε Διδάκτορας Ποινικών και Εγκληματολογικών Επιστημών στο Πανεπίστημιο του Poitiers (Γαλλία). Το 1994 εξελέγη Maître de Conférences (Επίκουρος Καθηγητής) Ποινικού Δικαίου και Εγκληματολογικών Επιστημών στην Νομική Σχολή της La Rochelle (Γαλλία). Κύρια έργα του: Η έννοια της τιμωρίας. Μία συνέντευξη του Μ. Φουκώ, Αντ. Ν. Σάκκουλας, Αθήνα Κομοτηνή, 1990, La perception des textes pénitentiaires européens par les droits français et grec, Ant. N. Sakkoulas, 1995, Le code pénitentiaire hellénique, Etre et Connaître, 1997, Δημόσια ασφάλεια και αντεγκληματική πολιτική, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, (α´ έκδ. 2002) β´έκδ. 2005, Η σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία, Νομική Βιβλιοθήκη, 2006, Νομικό καθεστώς αλλοδαπών, Νομική Βιβλιοθήκη, β´έκδ. 2010, Επιτηρούμενη Δημοκρατία. Η ηλεκτρονική παρακολούθηση στην κοινωνία της διακινδύνευσης, Εκδ. Βιβλιόραμα, 2009. Επίσης, έχει δημοσιεύσει πολλά άρθρα και επιστημονικές μελέτες σε ελληνικά και διεθνή νομικά περιοδικά. Το 2003 είχε ορισθεί από το Υπουργείο Παιδείας της Γαλλίας εξωτερικός αξιολογητής για τις Νομικές και Πολιτικές Επιστήμες γαλλόφωνων Πανεπιστημίων στην Ανατολική Ευρώπη. Από το 1997, είναι Διευθυντής της Ευρωπαϊκής Ομάδας Έρευνας για την Ποινική Δικαιοσύνη. Τέλος, το 2003 τιμήθηκε από τη Γαλλική Δημοκρατία με το παράσημο της Τάξης του Ακαδημαϊκού Φοίνικα.

5 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Θαρρώ κε Παπαθεοδώρου ότι το πρόβλημα των Ελλήνων είναι πολιτικό περισσότερο απο οικονομικό.
    Δηλαδή αυτό που πιστεύω ότι ενοχλεί πιο πολύ τους Ελληνες, δεν είναι ότι κάποιοι κατακρεούργησαν το δημόσιο χρήμα και έφεραν την χώρα σε αυτήν την οικονομική κατάσταση, αλλά τους ενοχλεί περισσότερο που δεν έχουν κάποιον να εμπιστευτούν και να ψηφίσουν για να τους οδηγήσει στην «σωτηρία».
    Είμαστε έτσι φτιαγμένοι να ακολουθούμε πάντα «ηγέτες» που πουλόντας μας το παραμύθι τους, τους παιρνάμε απο τις κολημπήθρες του Σηλωάμ για όλα τα αμαρτήματά τους.
    Φτάνει να μας τάξουν ότι θα κάνουν καλύτερη την ζωή μας (και ας ξέρουμε κατα βάθος ότι αυτό δεν είναι αληθινό).
    Η Ελλάδα θα άλλαζε, όταν το πρόβλημα θα σταματούσε να είναι πολιτικό για τους Ελληνες πρώτα και όχι για τους πολιτικούς.

  2. Το ζητούμενο τώρα που είναι ΄΄η ώρα της κρίσεως΄΄ δεν είναι να διαβλέπουμε πιθανές ΄΄ηγεσίες΄΄ δηλαδή καιροσκόπους, που θα ενσκύψουν με θέρμη και λάβρο λόγο, να ΄΄καθοδηγήσουν΄΄ τα ασύνταχτα πλήθη των ΄΄αγανακτισμένων πολιτών΄΄. Γιατί, σε κάποιες ΄΄κλειστές΄΄ εκδηλώσεις, γενικού ενδιαφέροντος, όλο και πιο πολλοί δεξιο-πασοκο-αριστερο-δημοκράτες υψώνουν φωνή ΄΄ηγεμονική΄΄ πατώντας στη βάση του αγανακτισμένου πλήθους, αναθερμαίνοντας ίσως, τις απόκρυφες φιλοδοξίες τους, για εξουσία, πουθ δεν τους ΄΄έκατσε΄΄ όπως και όταν την ονειρεύτηκαν.
    Το αγανακτισμένο πλήθος των πολιτών, τώρα, έχει αποτινάξει-ή τουλάχιστον αυτό προσπαθεί- τους κομματικούς φερετζέδες, αλλά και τους ΄΄φερέλπιδες΄΄ αρχηγούς των, και πορεύεται την οδό της σωτηρίας, από τους ΄΄προστάτες΄΄ και τους ΄΄σωτήρες΄΄.
    Το ζητούμενο είναι, να δούμε δίπλα στο πλήθος αυτό, το ανώνυμο και ΄΄ακέφαλο΄΄ κομματικά, να συστρατεύεται και ΟΛΟΚΛΗΡΗ η πνευματική ηγεσία του τόπου, αυτή που δεν ΄΄εντάχθηκε΄΄ προς ίδιον όφελος έως τώρα, σε ΚΑΝΕΝΑ κόμμα, για κοινή πορεία και κοινό αγώνα.
    Περιμένουμε επίσης, ΣΥΣΣΩΜΗ ΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, να πάρει θέση ενάντια στο ξεπούλημα της χώρας, όπως το καταγγέλλουν και στο ΣτΕ, όσοι από τους Πανεπιστημιακούς Δάσκαλους τολμούν να πηγαίνουν κόντρα ατην κυβέρνηση.
    Και περιμένουμε ακόμα τον ΄΄εφηβικό ενθουσιασμό΄΄ του Hessel, να τον δούμε να δονεί τους πνευματικούς μας ταγούς…

  3. Αναρωτιέμαι με αφέλεια για τους αγανακτισμένους. Τι θέλουν;
    Και τίποτ’ απ΄αυτά που θέλουν δεν τα έχει πεί κανένα κόμμα
    στην Ελλάδα ; Ποτέ ; Δικαιοσύνη, ηθική, αξιοκρατία, όχι
    πουστιές και όλα τ’ άλλα τα ωραία.
    Το ΚΚΕ ή ο Συνασπισμός αυτά δεν λένε χρόνια ;
    Δεν μας κάνουν όμως, δεν είναι in ; Ξέρετε τι θα γίνει,
    θα εμφανιστεί πάλι κάποιος υποτίθεται πεφωτισμένος, χαρισματικός
    (πράγμα δύσκολο είναι αλήθεια σήμερα στη χώρα της πλάκας)
    και θα τρέξει το κοπάδι πίσω του μέχρι να αποδειχτεί κι αυτός
    ένας ακόμη ψεύτης.
    Βέβαια αυτή τη φορά πράγματι το παράκαναν και μπορεί να τα τινάξουμε
    περιμένοντας τούς βαρβάρους…. Τι θλίψη

  4. Αγανακτηση ναι και μεγαλη πρωτα με τον εαυτο μου και τους αγωνες που εδωσα τοσα χρονια πηγαν χαμενοι αγανακτω για τα κυβερνητικα μετρα αγανακτω για ολο το σαπιο πολιτικο συστυμα της ελλαδας αγανακτω για τον προστατη κομματικο συνδικαλιστη και τελος τιθεται το ερωτημα γιατι τους ψηφιζαμε τοσα χρονια ειται αυτη λεγεται δεξια, αριστερα,σοσιαλιστες καιδε σημμαζευεται. Ας μου πει την απαντησει καποιος μονο για επιβεβαιωση ξερω την απαντησει.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here