Το «κλαμπ των αυτοκαταστροφικών» και η συνήθεια που σκοτώνει…

9
159

Το άρθρο που ακολουθεί έχει κάθε κακή πρόθεση να είναι προκλητικό απέναντι σε μια μεγάλη (δυστυχώς) μερίδα αναγνωστών. Πιο προκλητικό ακόμα κι από έναν ισχυρισμό, π.χ., ότι στην Ελλάδα θα έπρεπε δια νόμου να απολαμβάνουν πολιτικών δικαιωμάτων μόνο οι οπαδοί της ΑΕΚ (στους οποίους, όλως τυχαίως, ανήκει και ο γράφων)!

Βγαίνοντας από την πλαϊνή πόρτα του κτιρίου των διδακτηρίων στη σχολή όπου διδάσκω, θα συναντήσει κανείς στα διαλείμματα αυτό που έχω ονομάσει «το κλαμπ των αυτοκαταστροφικών». Είναι οι μαθητές μου που επιδίδονται στο σπορ του καπνίσματος. Όταν περνώ, με κοιτούν με νόημα περιμένοντας στωικά τις νουθεσίες μου που, όπως και δεκάδες προηγούμενες, είναι καταδικασμένες να πέσουν στο κενό. Νουθεσίες που δεν σχετίζονται με διάθεση στείρας ηθικολογίας αλλά με επίγνωση εφιαλτικών στατιστικών δεδομένων…

Τα παρακάτω στοιχεία τα μεταφέρω από άρθρο του φίλου μου γιατρού Αλέξη Πολίτη:

Μια μικρή ελληνική πόλη ξεκληρίζεται ετησίως στην Ελλάδα από το κάπνισμα (14.000 νεκροί από καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα, καθώς και διάφορα είδη καρκίνου συσχετιζόμενα με το τσιγάρο).

– Η πρόβλεψη για τον 21ο αιώνα είναι 1 δισεκατομμύριο θάνατοι παγκοσμίως αποδιδόμενοι στο κάπνισμα!

– Οι Έλληνες που καπνίζουν, αν ήταν κόμμα, με τον ισχύοντα εκλογικό νόμο θα εκλέγονταν κυβέρνηση με αυτοδυναμία (42%)!

– Το 80% των παιδιών που έχουν γονείς καπνιστές, θα καπνίσουν.

– Η εξάρτηση από τη νικοτίνη είναι 10 φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη της ηρωίνης.

– Οι μισοί από τους εφήβους που ξεκίνησαν το κάπνισμα και συνεχίζουν για το υπόλοιπο της ζωής τους, θα πεθάνουν από τον καπνό…

Δυστυχώς, όπως μας διδάσκει η ίδια η πραγματικότητα, η γνώση αυτών των τρομακτικών δεδομένων δεν είναι αρκετή για να πείσει τον μέσο καπνιστή να διακόψει κάθε σχέση μ’ αυτή την καταστροφική συνήθεια, ακόμα κι όταν δει τις επιπτώσεις της σε πρόσωπα του κοντινού του περιβάλλοντος…

Επιστρατεύοντας «μαιευτική» μέθοδο και θέλοντας συνειδητά να προκαλέσω τον καπνιστή-αναγνώστη, παραθέτω τον ακόλουθο φανταστικό διάλογο μαζί του (τον οποίο κάνω συχνά με τους μαθητές μου):

Εγώ: Όποιος καπνίζει είναι ηλίθιος, κι αυτό μπορώ να σου το αποδείξω!

Αναγνώστης: Για πρόσεξε τα λόγια σου! Τι θες να πεις;

Εγώ: Λοιπόν, περίγραψέ μου πώς ακριβώς αισθάνθηκες όταν ήρθες για πρώτη φορά σε επαφή με το τσιγάρο. Αναφώνησες, μήπως, «ω, τι υπέροχη εμπειρία, πώς δεν την είχα ανακαλύψει τόσον καιρό»;

Αναγνώστης: Καλά, πλάκα μου κάνεις; Ξέρεις κανέναν που να του άρεσε το τσιγάρο από την πρώτη ρουφηξιά; Είχα όμως τη μαγκιά και επέμεινα μέχρι που, τελικά, κατάφερα να το συνηθίσω. Τώρα πια δεν κάνω χωρίς αυτό!

Εγώ: Ωραία! Πες μου τώρα αν γνωρίζεις έναν ευφυή άνθρωπο ο οποίος, ενώ δοκίμασε, υπό καθεστώς απόλυτης ελευθερίας, μια εμπειρία που δεν του φάνηκε ευχάριστη, επέλεξε εντούτοις να την ξαναβιώσει με σκοπό να εξαρτηθεί απ’ αυτήν!

(Στο σημείο αυτό η συνομιλία διακόπτεται απότομα γιατί ο αναγνώστης θυμάται ξαφνικά πως πρέπει να πάει να πάρει την πεθερά του από το κομμωτήριο…)

Μια ένσταση που θα μπορούσε να διατυπωθεί στο παραπάνω «σόφισμα» είναι πως η ελευθερία είναι μια αμφιλεγόμενη έννοια. Πράγματι, η πρώτη επαφή με το τσιγάρο γίνεται σχεδόν πάντα (αν και γνωρίζω κάποιες -ελάχιστες πάντως- εξαιρέσεις) σε πολύ νεαρή ηλικία. Πόσο ελεύθερος, όμως, μπορεί να θεωρείται ένας νέος ο οποίος βομβαρδίζεται καθημερινά με πρότυπα «δημοφιλίας» και σύρεται σε συμπεριφορές μιμητισμού από ανάγκη και μόνο για κοινωνική αποδοχή;

Το υπό μορφή ρητορικού ερωτήματος διατυπωμένο επιχείρημα είναι κατά βάση σωστό, κι εδώ ακριβώς υπεισέρχεται ο ρόλος πρωτίστως του γονιού, και δευτερευόντως του δασκάλου: Θα πρέπει από μικρή ακόμα ηλικία να καλλιεργηθεί στο παιδί το αίσθημα της αυταξίας, βοηθώντας το έτσι να αναπτύξει αυτόνομη συνειδητότητα. Αυτό θα το θωρακίσει απέναντι σε κοινωνικές πιέσεις -συχνά ασφυκτικές- που θα μπορούσαν να το οδηγήσουν σε (συνειδητή ή όχι) συμμόρφωση με καθιερωμένα πρότυπα, με μοναδικό αντάλλαγμα την αποδοχή από τον κοινωνικό του περίγυρο. Ο εθισμός στο κάπνισμα είναι συνέπεια ενός τέτοιου τύπου συμμόρφωσης (δυστυχώς, όμως, έχουν μπει προ πολλού και άλλες «ουσίες» στο παιχνίδι…).

Ως εκπαιδευτικός αισθάνομαι πως απέτυχα να αρθρώσω αρκούντως πειστικό λόγο κατά του καπνίσματος στις αίθουσες διδασκαλίας. Αυτό πιστοποιείται από το γεγονός ότι ουδέποτε κατέγραψα μία, έστω, περίπτωση «σωτηρίας» ανάμεσα στους μαθητές μου για εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες. Πέρυσι επισκέφθηκε τη σχολή μας, συνοδευόμενος από δύο αξιόλογους ερευνητές γιατρούς, ο Αλέξης Πολίτης (στον οποίο αναφέρθηκα παραπάνω) και έδωσε μια εντυπωσιακή διάλεξη στους φοιτητές, παρουσιάζοντάς τους με ωμό ρεαλισμό τα εφιαλτικά δεδομένα που αφορούν τις επιπτώσεις του καπνίσματος. Η αλήθεια είναι πως αυτή ήταν η πρώτη φορά που τους είδα να προβληματίζονται στα σοβαρά πάνω στο θέμα αυτό, κάποιοι μάλιστα διέκοψαν τη συνήθεια για ένα διάστημα! Για να υποκύψουν, όμως, αργότερα και πάλι στην αμφίβολη σαγήνη της…

Ήδη φτάνουν στ’ αυτιά μου οι φωνές διαμαρτυρίας πολλών αναγνωστών για το θέμα που επέλεξα και για τον διδακτισμό με τον οποίο το προσεγγίζω. Θα παρακαλέσω, εν τούτοις, τον αναγνώστη, πριν κλείσει οριστικά και με ένα ειρωνικό χαμόγελο αυτή τη σελίδα, να ξαναδιαβάσει τα στοιχεία που μας δίνει παραπάνω ο γιατρός. Μπορεί να υπάρχει ακόμα ανοιχτή γι’ αυτόν η έξοδος από το δικό του «κλαμπ των αυτοκαταστροφικών». Κι αν όχι γι’ αυτόν, ίσως για τα παιδιά του!

*Ο Κώστας Παπαχρήστου είναι εκπαιδευτικός. Διδάσκει Φυσική σε μεγάλα «παιδιά» (αυτά που μπορούν να βλέπουν ταινίες με ένδειξη «ΧΧΧ»).

9 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Moυ θυμίσατε το ανέκδοτο :
    Πάει κάποιος στο περίπτερο και αγοράζει ένα πακέτο τσιγάρα. Φεύγοντας διαπιστώνει πως πάνω στο πακέτο του γράφει: «Προσοχη το κάπνισμα μειώνει τη σεξουαλική ικανότητα !!» Γυρνάει έντρομος στο περίπτερο και λέει στον περιπτερά: «Γρήγορα, δώσε μου τό άλλο, με τον καρκίνο !!»
    Καλή η προσπάθειά σας αλλά, ειδικά αυτή τη περίοδο, μοιάζει με τις προσπάθειες της συμπαθούς ΑΕΚ, με τις προσπάθειες των συφοριασμένων….

  2. Κύριε Παπαχρήστου πράγματι έχετε δίκιο σε αυτά που λέτε.Το πρόβλημα ξεκινά ουσιαστικά από την παιδεία,αλλά ένας σημαντικός παράγοντας είναι το κοινωνικό περιβάλλον,ιδιαίτερα στις νεαρές ηλικίες όπου το παιδί προσπαθεί να μιμηθεί συμπεριφορές ατόμων τα οποία θαυμάζει έστω και για λίγο σε κάποια φάση της ζωής του και να δημιουργήσει φίλους,παρέες ή και αποδοχή από μία ομάδα ατόμων αντιγράφοντας κάτι κοινό.Τώρα,όσον αφορά το θέμα της αποτυχίας σας,κακώς το βλέπετε έτσι.Αποτυχία σας είναι αν οι μαθητές σας αδυνατούν να καταλάβουν φυσική,όχι το ότι δεν έκοψαν το κάπνισμα.Δεν έχετε ούτε τη δύναμη ούτε τον τρόπο και ξέρετε το λόγο?Διότι παρόλο που σαν φυσικός γνωρίζετε ότι ένα γεγονός πρέπει να ερευνηθεί σε βάθος για να βρούμε την αιτία και να κάνουμε παρεμβολή σε περίπτωση που θέλουμε να αλλάξουμε κάτι εσείς δεν μπορείτε να το κάνετε στη συγκεκριμένη περίπτωση γιατί ΔΕΝ ΕΙΣΤΕ ΚΑΠΝΙΣΤΗΣ!το τσιγάρο για τον καπνιστή έχει μια ιδιαίτερη φιλοσοφία(όσο κι αν σας φαίνεται περίεργο ή εξωπραγματικό).Επίσης δεν είναι θέμα νικοτίνης ή εθισμού σε κάποια χημική ουσία,είναι κυρίως θέμα συνήθειας και ταύτισης με πράγματα και καταστάσεις ή και βιώματα του εκάστοτε ανθρώπου.Μόνο ένας πρώην καπνιστής μπορεί ν’αλλάξει μυαλά σ’έναν καπνιστή γιατί πολύ απλά μπορεί να τον καταλάβει.Οι λοιποί?όπως λέει κι ο θυμόσοφος λαός όσοι είναι έξω απ’το χορό πολλά τραγούδια ξέρουν…αλλά τι να λέμε τώρα για μια χώρα που οι κάτοικοι της θεωρούν τα πάσης φύσεως πρεζάκια κοινούς εγκληματίες κι όχι ασθενείς?έχουμε πολύυυυυ δρόμο ακόμα…..Και δεν προσπαθώ να κάνω τον έξυπνάκια ή τον κριτικό του πληκτρολογίου,κρίνω τον εαυτό μου πάνω απ’όλα..είμαι καπνιστής κι εγώ,ακόμα…

  3. Στοματικό ένστικτο λέγεται κυρ Δάσκαλε. Με λίγη εξελικτική ψυχολογία θα λυθεί η απορία σας. Είναι το ένστικτο της ελευθερίας κατά πολλούς.

    Άραγε πώς είναι να γράφει κανείς τόσο άκαιρα πράγματα;

  4. Κυριε Παπαχρηστου,συμπαθητικη η προσπαθεια σας,αλλα αν ο αλλος θελει να καταστραφει μ΄αυτον τον τροπο ειναι επιλογη του και δικαιωμα του.Αλλωστε,δυστυχως ο πλανητης υποφερει απο υπερπληθυσμο και οσοι «καταστρεφονται» μ’αυτον τον αντιοικολογικο τροπο ας κανουν κατι χρησιμο και οικολογικο,να πανε να ψοφησουν ωστε να μη ρυπαινεται αλλο ο αερας και να μην τρωνε τον καπνο στα μουτρα τους οσοι δεν καπνιζουν.Οσο για τους μη καπνιζοντες,να πανε να καθαρισουν καμμια ακτη η να κανουν καποια αναδασωση,ετσι για να΄χει και καποια αξια το θεμα.

  5. Σοφια,1995.Φοιτητης φυσικοθεραπειας-κινησιοθεραπειας.Ιατρικη Ακαδημια Σοφιας,ομαδα 8 φοιτητων (οι 5 καπνιστες) σε εργαστηρια παθοανατομιας.Ο παθοανατομος εχει τα σπλαχνα 2 αντρων (απο την γλωσσα εως και τον προστατη) σε 2 ξεχωριστα μεταλλικα «ταψια» που μολις ειχαν απεβιωσει.Οι ηλικιες τους 72 και 56 αν θυμαμαι σωστα.Ο πρωτος μη καπνιστης, ο δευτερος καπνιστης. Κατα την περιγραφη και εξεταση των σπλαχνων ο παθοανατομος σηκωνει τους πνευμονες του ΜΗ καπνιστη και οπως ειναι φυσιολογικο σταζουν αιμα.ΒΑΘΥ ΚΟΚΚΙΝΟ.Στην συνεχεια σηκωνει τα σπλαχνα του καπινιστη και οταν φτανει στην περιγραφη των πνευμονων το απολυτο σοκ ! Καταμαυροι πνευμονες που σταζουν ενα καταμαυρο υγρο,ΜΑΥΡΟ ΑΙΜΑ.Δυστυχως η λεκτικη περιγραφη ειναι αδυνατον να προσεγγισει εστω και στο ελαχιστο την πραγματικη εικονα.Μακαρι να μπορουσα να σας δειξω φωτογραφιες…
    Την επομενη ημερα οι 4 απο τους 5 αγαπητους και φιλους συμφοιτητες διεκοψαν το καπνισμα….

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here