Homo graecus

3
43

10:06… και το DNA; Πώς μπορεί κανείς να το κάνει να σωπάσει; Γύρω μου ακούω συνέχεια τις Σειρήνες να ψιθυρίζουν ρυθμικά το νανούρισμα… «νάνι-νάνι το μωρό μου»… και όμως. Αυτό το DNA που καθοδηγεί τις πράξεις μου και τη ζωή μου ουρλιάζει… κοχλάζει εδώ και χρόνια…

Ήμουν –λέει- μερικές δεκαετίες πίσω, στα παιδικά μου χρόνια, και μου είχε ζητηθεί να γράψω Έκθεση για τη σημερινή μέρα. Είχα κάτσει στο αγαπημένο μου σημείο, στο πλατύσκαλο της πόρτας και χάζευα τη λεύκα με τα ασημοπράσινα φύλλα της προσπαθώντας να σκεφτώ πώς να αρχίσω.

Και ξάφνου, μια ακατάσχετη ροή λόγου και σκέψεων και συνειρμών πλημμύρισε το χαρτί… και ήθελα κι άλλο… κι άλλο…

…και το DNA;

Αυτό το ρητορικό ερώτημα απαντούσα στον εαυτό μου και προσπαθούσα να αποτυπώσω στο χαρτί την ώρα που ξύπνησα. Ήταν 10:06. 17 Νοέμβρη 2011.

20 χρόνια πριν, τέτοια μέρα, θα κάναμε γιορτή στο σχολείο. Θα πηγαίναμε όλοι κορδωμένοι, ντυμένοι στα χρώματα της σημαίας και θα κατακλύζαμε την αίθουσα εκδηλώσεων. Οι δάσκαλοι θα στέκονταν με καμάρι δίπλα στον καθένα μας που θα συμμετείχε στη σχολική εκδήλωση-γιορτή και οι γονείς θα απαθανάτιζαν τη σκηνή με τη φωτογραφική τους μηχανή. Ένα δυνατό χειροκρότημα θα κάλυπτε σαν μαγικό πέπλο τη συγκινησιακή ατμόσφαιρα δυναμισμού που θα είχε δημιουργηθεί.

«Η τεχνική της ενσυναίσθησης αποτελεί πανάκεια, καθώς επιφέρει πάντα τα θεμιτά αποτελέσματα», γράφουν οι τελευταίες επιστημονικές έρευνες κορυφαίων παιδαγωγών.

Αυτή η συγκίνηση εκπήγαζε από την αλήθεια του καθενός, ήταν συναίσθημα που δεν στηριζόταν σε καμία έρευνα, αλλά αποτελούσε εκδήλωση της υπερηφάνειας μας.

Το περίεργο είναι ότι αυτή η συγκίνηση θα καταλάμβανε ακόμα και τους πιο «cool» (αυτή δεν είναι η σωστή σημερινή ορολογία;) από το επαναλαμβανόμενο ηχητικό ντοκουμέντο του ’73… «Εδώ Πολυτεχνείο… εδώ Πολυτεχνείο… σας μιλάει ο ραδιοφωνικός σταθμός των ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών, των ελεύθερων αγωνιζόμενων Ελλήνων».

Δεν θα ασχοληθώ με τη γενιά που κάποτε πολεμούσε, μέχρι που ανέλαβε παχιές θέσεις. Ίσως έτσι να συμβαίνει με τον κύκλο της ζωής. Η αρχική ορμή να δίνει τη θέση της στην επανάπαυση. Με θλίβει αυτή η σκέψη, οπότε δεν θα τη συνεχίσω. Άλλωστε, η επίρριψη ευθυνών τέτοιου είδους οδηγεί σε αδιέξοδο.

Θυμάμαι πως, όποτε ήθελα να γράψω, χανόμουν στο θρόισμα των φύλλων αυτής της λεύκας. Θυμάμαι ότι έγραφα. Στα ελληνικά. Δεν είχε greeklish τότε…

Ανήκω στη γενιά της παλιάς πάστας. Μιας πάστας που μεγάλωσε επιδιώκοντας να καλύψει τις ανάγκες της, τις «αληθινές» της ανάγκες, έχοντας ως σημείο αναφοράς το σεβασμό στην πείρα και στις αρχές των μεγαλύτερων. Θυμάμαι ότι τα καλύτερα παιχνίδια τα έχω κάνει φορώντας φόρμες άνετες – δώρο του παππού μου από τη λαϊκή. Θυμάμαι ότι τους καλύτερους βαθμούς τούς έχω πάρει γράφοντας τις εργασίες μου στα φτηνά μπλε τετράδια με τους φτηνούς μπλε στυλούς. Θυμάμαι ότι τις πιο εποικοδομητικές συζητήσεις τις έχω κάνει με τον θείο μου – άνθρωπο που απεχθανόταν την τηλεόραση και διάβαζε ακατάπαυστα. Θυμάμαι ότι τα ωραιότερα καλοκαίρια της ζωής μου, τότε που η καρδιά αρχίζει να χτυπά για πρώτη φορά, τα πέρασα στη Χαμολιά, σε ένα κάμπινγκ συντροφιά με τη γιαγιά και την αδερφή μου… στον «δικό» μου βράχο… στη «δική» μου αμμουδιά…

…και το DNA; Δεν ήρθε ακόμα η ώρα του να επαναστατήσει; Για πόσο ακόμα θα πρέπει να προσποιείται ότι έχει λησμονήσει τον Ελύτη και το «Άξιον Εστί»;

«…Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική. Το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου… Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου……»

«στις αμμουδιές του Ομήρου»… να πώς συνδέονται και οι Σειρήνες… ο «υλικός ευδαιμονισμός», οι «μεγάλες μάρκες»… τα σημερινά «πρέπει» που θα ικανοποιήσουν τα σημερινά ψεύτικα «θέλω».

Και η Σκύλλα με τη Χάρυβδη; Υπάρχουν και αυτές στην πραγματικότητα; Υπάρχουν… έχουν οριστεί διαφορετικά, βέβαια, αλλά ναι… «δίαυλοι πολιτιστικής διείσδυσης των ανεπτυγμένων χωρών στις αναπτυσσόμενες»…

Ανήκω σε αυτή τη γενιά. Σε μια γενιά που στο δημοτικό συναγωνίζονταν οι μαθητές μεταξύ τους (ναι, υπήρχε ακόμα η ευγενής άμιλλα) ποιός θα διαβάσει τα περισσότερα εξωσχολικά βιβλία κατά την καλοκαιρινή περίοδο για να κερδίσει ένα βιβλίο (!). Στη γενιά που είχε βιβλία. Όχι φωτοτυπίες και cd.

Στη γενιά που στα πρώτα χρόνια της σχολικής της ζωής μάθαινε για πρώτο ποίημα το «μέριασε βράχε να διαβώ… το κύμα αντρειωμένο λέγει στην πέτρα του γιαλού θολό, μελανιασμένο». Τώρα ακόμα και ο Βαλαωρίτης είναι ξεχασμένος στις βιβλιοθήκες κάποιου φιλολογικού τμήματος. Περιμένει, όμως… είμαι σίγουρη ότι περιμένει ένα ευλαβικό χέρι να τον βγάλει από τη μοναχική αφάνεια και ένα φιλικό στόμα να φυσήξει τη σκόνη από το εξώφυλλό του και να αρχίσει να συλλαβίζει τους στίχους του, χαράζοντάς τους με ανεξίτηλα χρώματα σε αγνές καρδιές μικρών παιδιών… εκεί που υπάρχει το καλύτερο λίπασμα…

Δεν μπορεί να μη μαθαίνουν και τώρα τα παιδιά… να μη γνωρίζουν ότι αυτή η χώρα γέννησε τη Δημοκρατία.

Τη Δημοκρατία; Ποια Δημοκρατία; Όχι την «Προεδρευομένη Κοινοβουλευτική». Ούτε την Βασιλευόμενη. Την «Δημοκρατία χωρίς επίθετο». Αυτή, που μπορεί να ήταν «Δημοκρατία χωρίς όνομα» αλλά με νόημα.

Αυτήν που υπήρχε έλεγχος και όχι ασυδοσία. Αυτή τη Δημοκρατία που ο ίδιος ο λαός θα μπορούσε να πάρει το όστρακο εγκαίρως, να κατονομάσει το υποκείμενο του φόβου του και να μη χρειαστεί να βιαιοπραγήσει από αγανάκτηση, αλλά να διώξει όποιον θεωρούσε ότι θα την σφετεριζόταν.

…και το DNA; Συνέχιζε να μου πιπιλίζει αυτή η φωνούλα το αυτί παρότι είχα ξυπνήσει…

Το DNA;

1953. Οι Watson και Crick πραγματοποιούν μια καταπληκτική ανακάλυψη για τον επιστημονικό κόσμο. «Μοντελοποιούν» όλη μας την ύπαρξη και την εξέλιξή της μέσω μιας διπλής έλικας που λειτουργούσε με νομοτελειακούς κανόνες, ώστε να «κουμπώνουν» τα σκαλοπάτια που την αποτελούσαν.

Ακόμα πιο πριν, στα 1865, ένας αυστριακός μοναχός, ο Μέντελ, που έμελλε να μετονομαστεί σε «Πατέρα της Γενετικής» παρουσιάζει τα συμπεράσματά του από τη μελέτη σε 28.000 μπιζελιές, σύμφωνα με τα οποία: επικρατή και υπολειπόμενα γονίδια μεταφέρονται από τη μία γενιά στην άλλη και περιμένουν την κατάλληλη «ευκαιρία» για να εκδηλωθούν.

Υπάρχει, λοιπόν, περίπτωση, από καθαρά και μόνο Βιολογική πλευρά και επειδή «κουβαλάμε» DNA, «μνήμες», δηλαδή από τους προγόνους μας, η αποπνικτική ατμόσφαιρα στην οποία μπορούμε ακόμα να «αναπνέουμε» να προκαλέσει την οργή μας και να μας κάνει να αναλογιστούμε αν «οι Ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες»;, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος…

Πιθανώς, είναι η απάντηση… αρκεί να καταλάβουμε εγκαίρως ότι ασφυκτιούμε…

Κι όμως… στην άκρη του μυαλού μου επικρατεί ένας τεράστιος φόβος… Ευτυχώς!

Γιατί αν αναλογιστεί κανείς τα λόγια του Μάνου Χατζιδάκι από την προφητική εκείνη Κυριακή του 1978 και το απόσπασμα από το «Πρόσωπο του τέρατος και ο φόβος μήπως το συνηθίσουμε» τότε ο φόβος αποτελεί τουλάχιστον έκφραση υγείας.

«Όποιος δεν φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει… Γιατί δεν είναι που σταμάτησε να φοβάται, αλλά γιατί συνήθισε να φοβάται. Κι εγώ με τη σειρά μου δεν φοβάμαι τίποτα περισσότερο, απ’ το μυαλό της κότας. Απ’ το να υποχρεωθώ να συνομιλήσω με μια κότα ή μ ένα σκύλο, ή τέλος πάντων, μ ένα ζώο δυνατό πού βρυχάται. Τί να τους πω και πώς να τους το πω; Και μήπως δεν είναι εξευτελισμός, αν επιχειρήσω να μεταφράσω ή να καλύψω τις σκέψεις μου, κάτω από φράσεις απλοϊκές και ηλίθια νοήματα, για να καθησυχάσω τυχόν τη φιλυποψία μιας κότας, που όμως έχει άνωθεν τοποθετηθεί για να μας ελέγχει και να μας καθοδηγεί;… Η υποταγή, ή ο εθισμός σε μια τέτοια συνύπαρξη, ή συνδιαλλαγή, δεν προκαλεί τον κίνδυνο της αφομοίωσης ή της λήθης, του πώς πρέπει, του πώς οφείλουμε να σκεφτόμαστε, να πράττουμε και να μιλάμε;… Αναμφισβήτητα αρχίσαμε να το ανεχόμαστε. Και η ανοχή, πολλαπλασιάζει τα ζώα στη δημόσια ζωή, τα ισχυροποιεί και τα βοηθά να συνθέσουν με ακρίβεια τη μορφή του τέρατος, που προΐσταται, ελέγχει και μας κυβερνά…»

Από την άλλη (και μιλώντας πάντα από επιστημονική άποψη για… ζώα) φοβάμαι ότι θα επαληθευτεί ο Δαρβίνος. Ναι, αυτός με τη θεωρία της εξέλιξης. Τη θεωρία που στηρίζεται στο μηχανισμό της «Φυσικής Επιλογής»

Αυτό είναι! Σωθήκαμε (θα σκεφτόταν κάποιος)! Η ζωή που κάνουμε και ο τρόπος που αντιδρούμε δεν ανήκουν στον όρο «Φυσική» Επιλογή… αποτελούν επίπλαστες ανάγκες, «φτιαχτές και φτιασιδωμένες». Έτσι δεν είναι;

…δεν είναι… απαντάει η φωνούλα. Η «Φυσική Επιλογή» της «Καταγωγής των Ειδών» αποτελεί (για την κατάσταση που βιώνουμε) ένα ιδιαιτέρως μελανό σημείο, σύμφωνα με το οποίο φαίνεται να είναι καθοριστική και η δράση (επίδραση, δυστυχώς) του περιβάλλοντος στα άτομα… οι οργανισμοί που είναι καλύτερα προσαρμοσμένοι στο περιβάλλον (αφομοιώνοντας επίκτητα χαρακτηριστικά) μεταφέρουν το προσαρμοστικό πλεονέκτημα στους απογόνους τους… αυτό που μένει να αλλαχτεί, λοιπόν, δεν είναι τα άτομα, αλλά το περιβάλλον… οι ιδέες και τα ιδεώδη…

Μπορεί με τις σύγχρονες μεθόδους και με τη βοήθεια των γονέων της «διπλής έλικας» να φαίνεται ότι ο Δαρβίνος με την «Καταγωγή των Ειδών» είχε κατά ένα μέρος δίκιο, όπως άλλωστε και ο Μέντελ. Ο συνδυασμός των θεωριών μάς οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τα είδη δεν εξελίσσονται απλώς διατηρώντας μορφολογικά κάποια όμοια στοιχεία, καθώς αυτή η σχέση αποτυπώνεται και στον γενετικό τους κώδικα. Μένει να αναλογιστούμε ότι όπως συνεχίζεται η εξέλιξη όλων των ειδών, έτσι οφείλει να συνεχίζεται και του Ανθρώπου (Άνθρωπος = άνω θρώσκω = κοιτάζω ψηλά – έχω φιλοδοξίες – προσπαθώντας να φτάσω στην πνευματική τελείωση.…). Συνεχίζεται όμως;

Πώς μπορεί να συνεχίζεται όταν μια ολόκληρη γενιά ζει μόνο ηλεκτρονικά; Όταν εκλείπουν ή υπολειτουργούν όλοι οι μηχανισμοί πνευματικής αφύπνισης και εγρήγορσης του λαού (είτε αυτοί λέγονται πνευματικοί άνθρωποι, είτε εκπαιδευτικό σύστημα και οικογένεια).

…και το DNA;

Αχ αυτό το DNA… αυτό τα κουβαλάει όλα… και τα καλά και τα άσχημα… και τα φέρνει στην επιφάνεια ανάλογα με την περίσταση. Ανάλογα με το «περιβάλλον». Φτάνει να το αντιληφθούμε εγκαίρως… γιατί πολύ απλά ο κίνδυνος της απόλυτης και άνευ όρων αποδοχής του αντίποδα του Homo graecus (του Έλληνα Ανθρώπου, δηλαδή, με ό,τι κουβαλάει το «DNA» των δύο αυτών λέξεων) ελλοχεύει. Και δεν είναι άλλος από την παρερμηνεία της φράσης του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου: «μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι»…

*Η Δήμητρα Μαντζούκα είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ με ειδίκευση στην Παλαιοντολογία – Παλαιοβοτανική.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΟ Σαμαράς θα συμβιβαστεί – Οι Έλληνες θα γονατίσουν;
Επόμενο άρθροΚαινοτομία εν μέσω …ΚΕΝΟτομίας
Η Δήμητρα Μαντζούκα γεννήθηκε στο «Κλεινόν άστυ» το 1983, όπου και έζησε έως το 2007. Τη χρονιά εκείνη πήρε το πτυχίο της από το τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ και μετακόμισε στη Μυτιλήνη, ενώ το 2009 αποφοίτησε από το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου που τιτλοφορείτο: «Γεωγραφία και Εφαρμοσμένη Γεωπληροφορική» με κατεύθυνση την «Εφαρμοσμένη Γεωπληροφορική στη Διαχείριση Φυσικού Περιβάλλοντος και Κινδύνων». Από το Μάρτιο του 2011 είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του Τομέα Ιστορικής Γεωλογίας – Παλαιοντολογίας (κατεύθυνση Παλαιοβοτανικής) του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ. Από το 2007 εργαζόταν στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου ως Γεωλόγος, ενώ παράλληλα έχει εργαστεί στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας καθώς και στη Συλλογή Φυσικής Ιστορίας Βρίσας – Κέντρο Πολιτισμού Έρευνας και Εκπαιδεύσεως – Παράρτημα του Μουσείου Γεωλογίας και Παλαιοντολογίας του ΕΚΠΑ. Έχει, επίσης, στο ενεργητικό της πλήθος συμμετοχών και δημοσιεύσεων σε επιστημονικά συνέδρια.

3 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Προσπάθεια «ολιστικής» ανάλυσης των πεπραγμένων….ενδιαφέρον!
    Και χωρίς οικονομικά? Ακόμη πιο πολύ…!

  2. κ. Μαντζούκα

    Ενδιαφέρουσα προσέγγιση για την γενετική μας ταυτότητα σαν έθνος (σαν Έλληνες).

    Μόνο που ο homo graecus δεν μπορεί να οριστεί μόνο από όσα περιγράφετε. Αποτελεί ένα από τα πολλά παρακλάδια του homo universalis που σήμερα κατακλύζει τον πλανήτη μας. Και σαν τέτοιον πρέπει να τον ορίζουμε, ανατρέχοντας στις κοινές ρίζες όλων των ανθρώπων τις οποίες και ο «δικός μας» κληρονομεί, εξετάζοντας ταυτόχρονα ΟΛΑ τα χαρακτηριστικά του : http://neapolitiki.blogspot.com/2011/11/blog-post.html

    Το να γνωρίζουμε τις αρχέγονες ρίζες μας σίγουρα βοηθάει να καταλάβουμε την σημερινή μας ταυτότητα και τα σημερινά μας προβλήματα. Όσο για το Άξιον Εστί είναι από μόνο του ολόκληρη η γενεαλογία του Έλληνα : http://neapolitiki.blogspot.com/2011/08/blog-post_10.html

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here