Αναστασία Ρίζου, Το νεφέλωμα της χίμαιρας

0
235

Στο πρώτο μυθιστόρημά της η Αναστασία Ρίζου πλέκει αναπάντεχα γεγονότα με συναισθήματα, με φόντο την καλοκαιρινή Σαμοθράκη που ως άλλος πρωταγωνιστής παρακολουθεί το εφήμερο παιγνίδι της ανθρώπινης ζωής και των ανθρώπινων συναισθημάτων. Οι πολύπλευροι χαρακτήρες του μυθιστορήματος ερωτεύονται, συγκρούονται και ξαναχτίζουν διάφορα δικά τους κομμάτια, κάτω από τον καυτό ήλιο της Θράκης, ανάμεσα σε διάσπαρτες αρχαιότητες και απόκοσμα τοπία. Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων –είναι διακριτό ότι παίζει καθοριστικό ρόλο– γίνεται προσεκτικά και εις βάθος, αποκαλύπτοντας πέρα από το κοινωνικό τους πλαίσιο και τον υπαρξιακό τους πυρήνα. Η Ρίζου χτίζει χαρακτήρες ανθρώπινους, οικείους, με καλές και κακές πλευρές. Δεν υπάρχει εξιδανίκευση και μαθαίνουμε αργά ή γρήγορα την ενδιαφέρουσα διαδρομή του καθενός.

Η πλοκή του βιβλίου ξεδιπλώνεται με φόντο μια δολοφονία, κατά συνέπεια έχει στοιχεία αστυνομικού μυθιστορήματος, όμως δεν περιορίζεται εκεί. Αντιθέτως, αυτό μοιάζει να αποτελεί απλά το «χαλί» για να ξετυλιχθούν οι ιδέες. Ο φόνος της νεαρής Μυρτώς στέκεται η αφορμή για να βρεθούν και να αναμετρηθούν μεταξύ τους οι ήρωες. Επί της ουσίας πρόκειται για ένα κοινωνικό μυθιστόρημα που πραγματεύεται το βάρος και τις συνέπειες των επιλογών του καθενός. Ωστόσο, μέσα στις σελίδες, άλλοτε με ευαισθησία και άλλοτε με πικρό χιούμορ/σαρκασμό, θίγονται με λεπτό τρόπο θέματα που παραμένουν πάντοτε επίκαιρα, από το βλέμμα που αντικρίζουμε κάθε λογής «ξένους» ως λαός, μέχρι την αντιφατική διαχείριση της αρχαιολογίας στην Ελλάδα.

Ιστορίες διαποτισμένες από τον διασταλτικό λόγο της φαντασίας; Τίποτα δεν είναι επιλεγμένο τυχαία. Ενσωματώνει στη μυθοπλασία της στοιχεία από την τοπική ιστορία. Οι τόποι (ένα παραγνωρισμένο ελληνικό νησί γεμάτο αρχαιότητες που ελκύει το μαζικό τουρισμό και τον θαυμασμό Ευρωπαίων επιχειρηματιών), τα ονόματα , οι μουσικές που τοποθετούνται σε στιγμές-κλειδιά, η σύνδεση του χώρου και της δράσης, φέρουν ξεχωριστούς συμβολισμούς που συνθέτουν την ιστορία σε ένα δεύτερο επίπεδο.

Η Άλκηστη, μια νεαρή αρχαιολόγος, φτάνει στην Σαμοθράκη με αφορμή τη δολοφονία μιας παλιάς της φίλης, της Μυρτώς. Κατά τη διάρκεια της παραμονής της στο νησί, θα γνωριστεί με μερικούς ενδιαφέροντες χαρακτήρες, όπως ο αστρονόμος Μάρκος και ο Ευρωπαίος επιχειρηματίας Φιλίπ, όπου ο καθένας θα σημάνει διαφορετικά πράγματα για την προσωπική της διαδρομή.

Το μυθιστόρημα μέχρι το τέλος του, παρακολουθεί κυρίως την δική της πορεία. Η ίδια, μπορεί να αφήνεται σταδιακά σε διάφορους συναισθηματικούς δεσμούς με τους υπόλοιπους ήρωες, όμως επί της ουσίας διανύει μια μοναχική διαδρομή προς το πεπρωμένο και την αυτογνωσία, βιώνοντας εντέλει με τρόπο παράδοξο την προσωπική της αποκάλυψη.

Ίντριγκα, ανατροπή, αιφνιδιασμός, η πορεία προς τη λύση του μυστηρίου είναι συνάμα για τους πρωταγωνιστές και ένα παιγνίδι αυτογνωσίας.

Συχνά το βάρος της αφήγησης εγκαταλείπει τη δραματοποίηση της ατομικής ψυχολογίας για να γείρει σε περιγραφές με στοιχεία ποιητικής υποβολής. Η κατάληξη του κάθε προσώπου στις τελευταίες σελίδες, που έχει σχεδόν προκαθοριστεί από την αρχή, για τον προσεκτικό αναγνώστη, απεικονίζει το βάρος των προσωπικών του επιλογών, είναι απόρροια πράξεων, σκέψεων και μοιραίων αποφάσεων.

Η Ρίζου εντάσσει στην αφήγησή της θεωρητικούς προβληματισμούς, κρύβει αρκετούς λογοτεχνικούς συμβολισμούς και αναφορές, ενώ σε όλες τις σελίδες υπάρχει διάχυτη ποιητικότητα. Παραδείγματος χάρη, η τελευταία σκηνή είναι αφιερωμένη σε ένα γνωστό ποίημα. Τούτο δεν επιβαρύνει με αφηρημένες ιδέες τα πρωταγωνιστικά της πρόσωπα και δεν υποσκάπτει το ψυχολογικό τους έρμα.
Το μυθιστόρημά της έχει στιγμές που καθηλώνουν, με την ένταση και το βάθος των αντιθέσεων του, με την εσωστρεφή αλλά στιλπνή γλώσσα του, με τη φλεγόμενη δύναμη των χαρακτήρων του.

Αναστασία Ρίζου, Το νεφέλωμα της χίμαιρας
(μυθιστόρημα),
Εκδ. Πάπυρος 2017, σελ.: 262.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΤσίπρας: Σημαντικό να έχουμε αριστερόστροφα επιτυχημένα παραδείγματα
Επόμενο άρθροΕπιχείρησαν να κάψουν κτήριο του ΗΣΑΠ στην Καλλιθέα
Ο Διονύσης Ν. Μουσμούτης είναι συγγραφέας, κριτικός, διευθυντής του περιοδικού «Ιστορία», γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960. Έχει δημοσιεύσει, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, σειρά μελετημάτων και άρθρων που αφορούν τα νεοελληνικά γράμματα και το θέατρο, κριτικές, καθώς και είκοσι βιβλία. Μελετήματα, δοκίμια και κριτικές του έχουν δημοσιευθεί σε περιοδικά, εφημερίδες, πρακτικά συνεδρίων, επετειακούς, αφιερωματικούς τόμους, συλλογικά έργα κ.α. Έχει εκλεγεί στα Δ.Σ. πολλών εταιρειών, επιστημονικών σωματείων, οργανισμών και πολιτιστικών φορέων. Το 2011 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το Βραβείο Δοκιμίου του Ιδρύματος Ουράνη για το βιβλίο του «Ούγκο Φόσκολο, Ιστορικά και βιογραφικά παραλειπόμενα». Το τελευταίο του βιβλίο, «Ανα-γνώσεις, Κείμενα για συγγραφείς και βιβλία» (2015), κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πάπυρος.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here