Κάρμινα Μπουράνα και… ΠΑΣΟΚ

8
542

Τα Κάρμινα Μπουράνα  έγιναν ευρύτερα γνωστά ως μουσική, χάρη  στις θαυμάσιες συνθέσεις του Γερμανού Καρλ Όρφ, που παίχτηκαν στην Ελλάδα για πρώτη φορά στο Ηρώδειο το 1984. Στον ίδιο χώρο επαναλαμβάνονται και φέτος από τη Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ με τη συμμετοχή του διεθνούς φήμης τενόρου Μάριου Φραγκούλη.

Πρόκειται για μια αξιόλογη συλλογή ποιημάτων σατιρικών, ερωτικών και βακχικών, μια μορφή της λατινικής ποίησης του πολυτάραχου Μεσαίωνα που ενέπνευσε τον Καρλ Όρφ, ο οποίος με τη μουσική του κράτησε στην επικαιρότητα τα Κάρμινα, και μέσα από αυτά, ζωντανή τη φωνή των δημιουργών τους, των Γκολιάρντι, για τη φύση, τον έρωτα, το κρασί, την ανήσυχη, ασυμβίβαστη νεολαία και τους αγώνες της για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία.

Το 1847 δημοσιεύθηκε η συλλογή με τίτλο Carmina Burana, η οποία ανακαλύφθηκε σε ένα χειρόγραφο της βιβλιοθήκης του Μονάχου και προερχόταν από ένα ηγουμενείο επονομαζόμενο Buranum. Εξάλλου, Carmina  είναι η λατινική λέξη carmen-inis, που σημαίνει ποίημα-τραγούδι.  Η Λατινική Φιλολογία του Μεσαίωνα κατά την τελευταία χρονική περίοδο 12ου-13ου αιώνα- όταν είχαν γραφεί και τα ποιήματα-ήταν στενά συνδεδεμένη με την ιστορία του πνεύματος και στάθηκε η αστείρευτη πηγή από όπου άντλησαν οι φιλολογίες όλων των εθνών.

Ο Μεσαίωνας δεν ήταν μόνον σκοτεινός, όπως παλιά θεωρείτο, αλλά όπως χαρακτηριστικά τονίζει ο μεγάλος σύγχρονος διανοητής Jacques Le Goff, ήταν και μια εποχή ανάμικτου σκότους και φωτός, που έδειξε προς το τέλος του την πρόοδο των ιδεών και των αισθημάτων , μια πρόοδο που προετοίμασε τον ερχομό της Αναγέννησης.

Οι Γκολιάρντι, οι δημιουργοί των Κάρμινα, ήταν μια πνευματώδης και συγκεχυμένη κοινωνία νέων κληρικών και σπουδαστών, που εναντιώθηκε στο κατεστημένο της εποχής και απέρριψε τις στείρες θεωρίες του. Προσωπικά γοητεύτηκα από την ευαισθησία, την αισθητικότητα αλλά και την επαναστατικότητα αυτής της ποίησης, γι’αυτό  και επεχείρησα, πριν από χρόνια, μέσα από την ελληνική μετάφραση να γίνουν γνωστά και στη χώρα μας τα Κάρμινα Μπουράνα ως λαϊκή λατινική ποίηση  και όχι μόνον ως μουσική.

Το 1981 το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα επένδυσε την προεκλογική του εκστρατεία με τη μουσική του Ορφ, καθώς με σύνθημα «Ο λαός στην εξουσία» στόχο είχε  μια επαναστατική αλλαγή του κατεστημένου και την ανταπόκριση στα αιτήματα του ελληνικού λαού για δικαιοσύνη, ισοπολιτεία,  κοινωνική πρόνοια, δημόσια υγεία και παιδεία. Οι νέοι προσδοκούσαν, οραματίζονταν και οιστρηλατούνταν με την προκλητική μουσική των Κάρμινα Μπουράνα. Το ΠΑΣΟΚ  ήρθε στην εξουσία, ο λαός γεύθηκε μια μεγάλη μερίδα της προσδοκώμενης αλλαγής και η ανήσυχη νεολαία δοκίμασε την εξουσία μέσα από ένα ριζοσπαστικό και τολμηρό για την εποχή του νόμο για την Παιδεία.

Σήμερα το ΠΑΣΟΚ  άλλαξε de profundis. Και είναι λογικό, θα σκεφθεί κανείς, όταν τα πάντα αλλάζουν γύρω μας και το διεθνές περιβάλλον μεταβάλλεται ριζικά. Όμως, δεν αναφέρομαι στη αλλαγή της κυβερνητικής πολιτικής αλλά σε κάτι βαθύτερο και ουσιαστικότερο, στην αλλαγή φιλοσοφίας, νοοτροπίας και συμπεριφοράς. Σκέπτομαι, βασανίζομαι και προβληματίζομαι να βρω κάτι κοινό με το ΠΑΣΟΚ του ιδρυτή του, και δεν βρίσκω. Γιατί; Γιατί φοβούμαι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια «αλλαγή της αλλαγής» και κατά συνέπεια επάνοδο σε συμπεριφορές, που πολύ απέχουν από τη σοσιαλιστική αντίληψη. Η χρήση της εξουσίας με αυταρχισμό και αυθάδεια δεν αφήνει στους πολίτες περιθώρια για διεκδικητικούς αγώνες κόσμιους και οι «αγανακτισμένοι πολίτες» γίνονται ολοένα και πιο επικίνδυνοι.

Όλα μοιάζουν προδιαγεγραμμένα. Το όραμα έσβησε απότομα και οριστικά. Πώς και γιατί να αγωνιστούν οι νέοι; Πώς και με ποια δύναμη να αντιδράσουν οι γεροντότεροι όταν την ώρα που «αποχωρούν» χάνεται κάθε ελπίδα επιβίωσης, ενώ παράλληλα τους πνίγουν οι τύψεις για το μέλλον, που οι ίδιοι άθελά τους, χάραξαν για τα παιδιά τους;

Το πρόβλημα για την Ελλάδα σήμερα δεν είναι απλά η οικονομική κατάρρευση αλλά πρώτιστα η ψυχική, που στερεί κάθε δυνατότητα υγιούς αντίδρασης. Γιατί, γιατί, γιατί φθάσαμε εδώ; Η απάντηση φαίνεται πια να έχει διαμορφωθεί: Οι πολιτικοί εξέλιπαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η έννοια της πολιτικής διαστρεβλώθηκε ελεεινά και οι υπηρέτες της έγιναν απλοί διαχειριστές του χρήματος. Έτσι εξηγείται γιατί το ΤΙΠΟΤΑ έχει στις εκλογικές δημοσκοπήσεις το μεγαλύτερο ποσοστό.

Όμως, κάποιος θα βρεθεί, κάτι θα βρεθεί να δώσει την ελπίδα και να ηχήσουν και πάλι τα Κάρμινα Μπουράνα. Γιατί χωρίς ελπίδα, όραμα και αγώνα, ζωή δεν υπάρχει!

*Η Καθηγήτρια Στέλλα Πριόβολου είναι πρόεδρος στο Τμήμα Ιταλικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΓιατί και οι Γάλλοι μας γυρίζουν την πλάτη;
Επόμενο άρθροΔιάσωση της χώρας δε σημαίνει διάσωση των πολιτικών
Η Στέλλα Πριόβολου είναι ομότιμη καθηγήτρια Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε ελληνική, γαλλική και ιταλική φιλολογία και είναι διδάκτωρ των πανεπιστημίων Αθηνών και Ρώμης. Καθηγήτρια Λατινικής-Ιταλικής Φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας και διευθύντρια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών "Ελληνορωμαϊκές -Ελληνοϊταλικές Σπουδές: Λογοτεχνία, Ιστορία και Πολιτισμός". Είναι μέλος ελληνικών και διεθνών επιστημονικών εταιρειών και συγγραφέας πολλών μελετών. Η έρευνά της τα τελευταία χρόνια έχει ως αντικείμενο το θεατρικό έργο του Dario Fo και τη σχέση του με τη λατινική λογοτεχνία του Μεσαίωνα. Αποτέλεσμα της έρευνας αυτής είναι τα τρία βιβλία από τις εκδόσεις Περίπλους: 1. "Dario Fo, ένας σύγχρονος goliardus", (2001) 2. "Dario Fo, venticinque monologhi per una donna: La Medea", (2005) 3. "Rosa Fresca Aulentissima, το μεσαιωνικό ερωτικό ποίημα με το μάτι των φιλολόγων και του Νομπελίστα Dario Fo", (2010). Το ποίημα αυτό μεταφράστηκε στην ελληνική με την επιχορήγηση του υπουργείου Εξωτερικών της Ιταλίας. Από το 1994 μέχρι το 2001, Αντιπρόεδρος του Ι.Κ.Υ. και υπεύθυνη για το κοινοτικό πρόγραμμα "Σωκράτης". Επιστημονική υπεύθυνη προγραμμάτων ξένων γλωσσών στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και εμπειρογνώμων Γ.Γ.Ε.Τ. για την κινητικότητα των σπουδαστών. Τακτικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης 2000-2001. Από το 2001-2004 Ειδική Γραμματέας Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης στο ΥΠΕΠΘ, Πρόεδρος της Επιτροπής στήριξης των Εδρών Ελληνικών Σπουδών στα Πανεπιστήμια του εξωτερικού και εθνική εκπρόσωπος στο Συμβούλιο της Ευρώπης για το Ευρωπαϊκό Έτος Γλωσσών 2001. Είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Επιστημόνων Πανεπιστημίων Ιταλίας( Σ.Ε.Π.Ι.) και Γ. Γραμματέας της Societe Europeenne de Culture στην Ελλάδα.Από το 2008 μέχρι το 2010, αναπληρώτρια πρόεδρος Τμήματος Σλαβικών Σπουδών Πανεπιστημίου Αθηνών.Έχει τιμηθεί με την ανώτατη διάκριση του Ιταλικού κράτους CAVALIERE al merito della Repubblica Italiana, 2002. Εχει τιμηθεί για την προσφορά της στα Ελληνικά Γράμματα και τον πολιτισμό από την Ένωση Γυναικών Φωκίδας, 2007 και έχει ανακηρυχθεί επίτιμος δημότης Χίου για τον ίδιο λόγο, 2007. Αναπτύσσει επί χρόνια πολιτική δραστηριότητα στο χώρο του ΠΑΣΟΚ ως μέλος της Κ.Ε. και σε τιμητική θέση στο ψηφοδέλτιο του Ευρωκοινοβουλίου το 1999.

8 ΣΧΟΛΙΑ

  1. κ. Πριόβολου

    Αυτό που λείπει από το ΠΑΣΟΚ και το κάθε ΠΑΣΟΚ της εποχής μας είναι μια σύγχρονη, οικουμενική πολιτικοοικονομική θεώρηση που να δίνει απαντήσεις στα γιατί των ημερών μας.

    Το δυστύχημα είναι ότι οι μεταλλάξεις των 37 χρόνων της ύπαρξής του το έχουν αποξενώσει από τους διανοητές που θα μπορούσαν να αρθρώσουν ένα τέτοιο λόγο, και κατά συνέπεια να του παρέξουν το αναγκαίο θεωρητικό «μπούσουλα» για την άρθρωση μιας συνεκτικής πολιτικής.

    Αιτία αυτής της απουσίας είναι η θέση του στο πολιτικό στερέωμα, ένα κόμμα σοσιαλδημοκρατίας χωρίς ουσιαστική κοινωνική τοποθέτηση.

    Όσα σήμερα ταλαιπωρούν ιδεολογικά το ΠΑΣΟΚ, ταλαιπωρούν ταυτόχρονα και όλα τα «αδελφά» κόμματα της Ευρώπης και επιτρέπουν σε ένα μισαλλόδοξο νεοφιλελευθερισμό να διαμορφώνει την σημερινή εικόνα της.

    Η επίκληση της τελευταίας παραγράφου δεν νομίζω ότι συγκινεί πλέον κανένα. Ιδιαίτερα όσους έχουν την δυνατότητα να συνθέτουν και να αρθρώνουν δομημένο πολιτικό λόγο.

    Το γιατί βρείτε το …

    http://kosmaspavlidis.blogspot.com

  2. Σίγουρα η έννοια της πολιτικής διαστρεβλώθηκε ελεεινά και οι υπηρέτες της έγιναν απλοί διαχριριστές του χρήματος. Σίγουρα φτάσαμε στην «αλλαγή της αλλαγής» Σίγουρα σε διεθνές επίπεδο-όπως χαρακτηριστικά είπε κι ο Βάσος Λυσσαρίδης- υπάρχει στέρηση αξιών.
    Όμως, αφού όλοι οι πολιτικοί έδρασαν άθλια, οι πνευματικοί μας άνθρωποι τί έκαναν;
    Εσείς για παράδειγμα πως καταξιωθήκατε στη θέση αυτή που έχετε; Τί θα αφήσετε πίσω σας;
    Ο συνάδελφός σας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης κ. Πολίτης έδωσε στην κοινωνία μας ένα σαφές μήνυμα του πόσο βαριά ζυγίζει στη ζυγαριά αξιών.Αντέδρασε ουσιαστικά.
    Πως νομίζετε ότι φτάσαμε στην αλλαγή της αλλαγής;Ποιός θα βοηθήσει να αλλάξουμε φιλοσοφία,νοοτροπία και συμπεριφορά; Πως θα βγει «το γομάρι από τη λάσπη» που λένε στο χωριό μου;

  3. Κυρία Στέλλα,

    είστε στον κόσμο σας, με όλον τον πρέποντα σεβασμό. » Η χρήση της εξουσίας με αυταρχισμό και αυθάδεια», όπως σωστά την περιγράφετε ξεκίνησε το ’81 με τα Carmina Burana σας! Η εκδικητικότητα απέναντι στους «άλλους»(όσοι ήταν «μπλε»), η ισοπέδωση των πάντων(«τα σκυλάδικα είναι πολιτιστικά κέντρα»), τότε ξεκίνησε. Σήμερα, απλά δρέπουμε τους …υπέροχους καρπούς εκείνης της Σταλινικού τύπου υστερίας για αποβιομηχάνιση των πάντων και της εξίσωσης ..προς τα κάτω -όλα, για να νοιώσουν καλύτερα, «ανώτερα», τα «κουπούκια» του ψευτοσοσιαλισμού των πράσινων αλόγων. Των σημερινών υπερ-ανίκανων. Επί 30 χρόνια δεν έκαναν τίποτα και επειδή ήταν άριστοι ρήτορες-δημοκόποι-λαϊκιστές θεωρήθηκαν «κορυφές»!! Τώρα που θέλοντας και μη πρέπει να παρουσιάσουν κάποιο έργο, η …ευφυία και η ..ικανότητά τους μάς έχουν …χτυπήσει ΠΑΤΟ.

  4. ΚΥΡΙΑ ΠΡΙΟΒΟΛΟΥ ΘΑ ΜΟΥ ΕΠΙΤΡΕΨΕΤΕ ΝΑ ΠΡΟΣΘΕΣΩ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ CARMINA BURANA – Που σημαινει ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΒΕΒΗΛΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

  5. Καλό θα είναι να μην εξιδανικεύουμε την εποχή Ανδρέα Παπανδρέου.
    Μην ξεχνάμε ότι εξέθρεψε τεράστια για την εποχή τους σκάνδαλα (Κοσκωτάς κλπ), διέλυσε το συνδικαλιστικό κίνημα, βολεύοντας όλους τους εργατοπατέρες σε διάφορες θέσεις (βουλευτές,πρόεδροι ΜΚΟ κλπ), εκμηδένησε -σε συνεργασία με την ΕΕ- την αγροτική παραγωγή, εκπαιδεύοντας τους αγρότες μας να ζουν με τις επιδοτήσεις και τις χωματερές και εν τέλη δημιούργησε μια διεφθαρμένη κοινωνία ανήμπορη να αντισταθεί στην σήψη της.
    Και όλα αυτά με αντίτιμο ένα «δανεικό» σχετικά καλό επίπεδο ζωής, όχι για όλους μας, αλλά για αρκετούς από εμάς.
    Αυτά πληρώνουμε σήμερα και αυτά θα πληρώνουν για χρόνια τα παιδιά μας.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here