Διατροφή και νευρικό σύστημα | Μέρος Α΄

1
3057

Ο εγκέφαλος και το νευρικό σύστημα είναι ίσως οι πιο σύνθετες και ευαίσθητες φυσικές δομές στο ανθρώπινο σώμα. Η σημασία της υγιεινής διατροφής για την διατήρηση των δομών αυτών δεν πρέπει να υποτιμάται.

Η σύνθετη επίδραση της διατροφής στην λειτουργία του εγκεφάλου και στην υγεία του κεντρικού νευρικού συστήματος είναι συχνά ένας παραμελημένος τομέας και τα περισσότερα άτομα δεν συνδέουν την τροφή που καταναλώνουν με τις ψυχολογικές καταστάσεις που αναπτύσσουν.

Ποια θρεπτικά συστατικά είναι απαραίτητα για την φυσιολογική εγκεφαλική λειτουργία και την λειτουργία του ΚΝΣ;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι η εξής: «Όλες οι γνωστές θρεπτικές ουσίες της διατροφής μας μπορεί να επηρεάσουν την λειτουργία του εγκεφάλου και του ΚΝΣ.»

Μερικά από τα πιο σημαντικά θρεπτικά συστατικά και πώς μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική υγεία, παρατίθενται εδώ:

1)    Πρωτεϊνες και αμινοξέα

Οι πρωτεϊνες και τα αμινοξέα παίζουν σημαντικό ρόλο στην φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι περισσότερες από τις βασικές χημικές ουσίες στον εγκέφαλο και το ΚΝΣ, οι λεγόμενοι νευροδιαβιβαστές, όπως η ντοπαμίνη και η σεροτονίνη, παράγονται στο σώμα μας από τα αμινοξέα. Τα ακόλουθα αμινοξέα και  οι συναφείς νευροδιαβιβαστές είναι ζωτικής σημασίας για ένα υγιές νευρικό σύστημα:

  • Γάμμα-αμινο-βουτυρικό, γλυκίνη, ασπαρτικό, γλουταμινικό
  • Τυροσίνη – ντοπαμίνη, αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη
  • Τρυπτοφάνη – σεροτονίνη
  • Αδενοσίνη, ADP, ATP και AMP
  • Αργινίνη – νιτρικό οξύ
  • Ν-ακετυλικά αμινοξέα και πεπτίδια

Εάν είστε έγκυος ή θηλάζετε, χρειάζεται να καταναλώνετε πρωτεϊνικές τροφές με υψηλή βιολογική σημασία, δηλαδή εκείνες τις πρωτεϊνες που περιέχουν όλα τα λεγόμενα «βασικά» αμινοξέα.

Οι πρωτεϊνικές τροφές που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις αυτές είναι: το κρέας, τα ψάρια, τα αυγά, το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Στους ενήλικες, κάθε κατάσταση που επηρεάζει την επαρκή πρόσληψη πρωτεϊνης (πολύ χαμηλές ενεργειακά δίαιτες, φυτοφαγία, αλκοολισμός, ανορεξία) ή αυξάνει τις απαιτήσεις για πρόσληψη πρωτεϊνης, όταν αυτή μπορεί να είναι ανεπαρκής (κύηση, γαλουχία, περίοδος ανάπτυξης, άσκηση, ασθένειες που εξαντλούν τα αποθέματα πρωτεϊνών), μπορεί να οδηγήσει σε ανισορροπία στην παροχή αμινοξέων στον εγκέφαλο και το ΚΝΣ. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε νευρολογική κατάρρευση και βλάβη.

2)    Βιταμίνη Β

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, μια μεγάλη ομάδα υδατοδιαλυτών βιταμινών, παίζουν ρόλο στην υγιή λειτουργία των νεύρων και του εγκεφάλου. Οι πιο σημαντικές είναι οι θειαμίνη, ριβοφλαβίνη και η νιασίνη.

2.1) Θειαμίνη

Η ανεπάρκεια στην θειαμίνη (βιταμίνη Β1) μπορεί να παρεμποδίσει την παραγωγή ορισμένων νευροδιαβιβαστών αμινοξέων, όπως γλουταμικό και ασπαρτικό καθώς και τον μεταβολισμό γλυκόζης, στον οποίο ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος.

Η έντονη ανεπάρκεια βιταμίνης Β1 μπορεί να προκαλέσει μυϊκή αδυναμία,  ευερεθιστότητα, απώλεια της μνήμης και σπασμούς.

Τρόφιμα πλούσιας περιεκτικότητας σε θειαμίνη είναι:

  • Ακατέργαστα ή ελαφρώς επεξεργασμένα δημητριακά και σπόροι (καστανό ρύζι, ψωμί ολικής αλέσεως ή μαύρο, θρυμματισμένο σιτάρι, και όλα τα δημητριακά και σιτηρά που είναι εμπλουτισμένα με θειαμίνη).
  • Τμήματα κρεάτων (συκώτι, νεφρά) και χοιρινό κρέας
  • Ξηροί καρποί και όσπρια (ξερά φασόλια, μπιζέλια και φακές)

2.2) Νιασίνη

Η νιασίνη (νικοτινικό οξύ) είναι μία άλλη βιταμίνη του συμπλέγματος Β που μπορεί να συνδέεται με νευρολογική βλάβη. Ήπια ανεπάρκεια νιασίνης σχετίζεται με αδυναμία, τρέμουλο, άγχος, κατάθλιψη και ευερεθιστότητα.

Η σοβαρή ανεπάρκεια νιασίνης είναι σπάνια στην σύγχρονη εποχή, αλλά συμπτώματα υποκλινικής ελλειψης νιασίνης μπορεί να είναι πιο διαδεδομένα από ό,τι υποψιαζόμαστε.

Το ανθρώπινο σώμα έχει την ικανότητα σύνθεσης της νιασίνης από το αμινοξύ τρυπτοφάνη. Έτσι, οι ασθενείς με ανεπάρκεια νιασίνης επωφελούνται από επαρκή πρόσληψη υψηλής πρωτεϊνικής τροφής, καθώς και από πηγές νιασίνης όπως:

  • Κρέας – καλή πηγή νιασίνης και τρυπτοφάνης
  • Μη επεξεργασμένα δημητριακά και σπόροι, όπως βρώμη, καστανό ρύζι ή τριμμένο σιτάρι, καλαμπόκι και το αλεύρι που χρησιμοποείται για την παρασκευή τορτίγιας

2.3) Ριβοφλαβίνη

Η έλλειψη ριβοφλαβίνης  ή βιταμίνης Β2, μπορεί να προκαλέσει καθυστερημένη ανάπτυξη των παιδιών και των βρεφών με τυπικά συμπτώματα όπως αναιμία, εξάνθημα γύρω από την μύτη, ρωγμές στις εξωτερικές ακμές του στόματος και φλεγμονές στη γλώσσα.

Η διατροφική ανεπάρκεια ριβοφλαβίνης ή καταστάσεις, όπως ανορεξία, δυσαπορρόφηση, χρόνιος αλκοολισμός και χολική ατρησία (στένωση ή απόφραξη του αγωγού χοληδόχου που οδηγεί σε ίκτερο και θάνατο στα νεογέννητα), μπορεί να προκαλέσουν ανεπάρκεια ριβοφλαβίνης. Έχει επίσης προταθεί ότι υπάρχει μια κρίσιμη περίοδος κατά την διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης του πεπτικού συστήματος όταν μια ανεπάρκεια στην διατροφή της μητέρας μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη.

Οι πιο σημαντικές πηγές ριβοφλαβίνης είναι:

  • Γαλακτοκομικά προϊόντα – γάλα, γιαούρτι, τυρί,
  • Κρέας, πουλερικά, ψάρι, αυγά
  • Μπρόκολο, σπανάκι και σπαράγγια
  • Δημητριακά και ψωμί εμπλουτισμένα με βιταμίνη Β2

Ενώ η έλλειψη ριβοφλαβίνης δεν είναι τόσο άμεσα συνδεδεμένη με νευρολογικές βλάβες όπως η θειαμίνη και η νιασίνη, η αναιμία που σχετίζεται με την έλλειψη Β2 μπορεί να έχει νευρολογικές συνέπειες.

Επιπλέον, βιταμίνες του συμπλέγματος Β τείνουν να λειτουργούν πιο αποτελεσματικά όταν η πρόσληψη όλων αυτών των βιταμινών είναι σε ένα βέλτιστο επίπεδο. Θεραπείες για ανεπάρκεια θειαμίνης και νιασίνης συνήθως περιλαμβάνουν επίσης τον κατάλληλο εφοδιασμό ριβοφλαβίνης.

*Η Ειρήνη Μπαμπαρούτση είναι κλινική Διαιτολόγος – αθλητική Διατροφολόγος, επιστημονική υπεύθυνη του διαιτολογικού γραφείου «ΘΕΡΜΙΔΑ» κι επιστημονικός συνεργάτης Ε.Π.Ο.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΗ Ελλάδα προετοιμάζεται για τσουνάμι
Επόμενο άρθροΤα Σέα και τα ΑΜΕΑ μας…
Η Ειρήνη Μπαμπαρούτση είναι Κλινική Διαιτολόγος και Αθλητική Διατροφολόγος, απόφοιτος του τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου με Διδακτορικό τίτλο σπουδών στο τομέα της «Διατροφής & Άσκησης». Από το Σεπτέμβριο του 1999 είναι μέλος του Πανελληνίου Συλλόγου Διαιτολόγων και μεταγενέστερα της Ελληνικής Εταιρίας Λιπιδολογίας και Αθηροσκλήρωσης και του Ε.Λ.Ι.Ο.Σ. Τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιείται ιδιαίτερα στο χώρο της Αθλητικής Επιστήμης της Διατροφής, παρέχοντας διατροφικές συμβουλές σε μερικούς από τους πιο διακεκριμένους Έλληνες αθλητές στίβου, όπως επίσης και σε αθλητές πολλών άλλων αθλημάτων. Από το 2001-2010 ήταν Διατροφολόγος της Εθνικής Ομάδας Στίβου (Σ.Ε.Γ.Α.Σ.), ενώ από το 2003 συνεργάζεται με τον Πανελλήνιο Γυμναστικό Σύλλογο (Π.Γ.Σ.). Από το Φεβρουάριο του 2008 είναι επιστημονική υπεύθυνη του διαιτολογικού γραφείου ‘Θερμίδα’, ενώ από το 2001 συνεργάζεται με την πολυδύναμη διαιτολογική μονάδα “Medi Slim” στο Αγρίνιο. Κατά το χρονικό διάστημα 2002-2004 συνεργάστηκε με την Ελληνική ιστιοπλοϊκή Ομοσπονδία και με την Ομοσπονδία Ατόμων με αναπηρία. Ενώ από το 2007 συνεργάζεται με τους διαιτητές ποδοσφαίρου της Ε.Π.Ο. Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει έντονη συγγραφική δραστηριότητα και συνεργάζεται με τα περιοδικά RUNNER, M-BIKE, Κ-ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ, Τηλεθεατής και Forma, Elle. Έχει συμμετάσχει στα περισσότερα εθνικά και διεθνή συνέδρια Διατροφής και Αθλητικών επιστημών καθώς και σε αρκετά ερευνητικά προγράμματα στα πλαίσια της διδακτορικής της διατριβής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, κατά την οποία εκπόνησε 6 επιστημονικές δημοσιεύσεις. Τέλος έχει υπάρξει και η ίδια αθλήτρια Στίβου με εθνικές διακρίσεις σε σκυταλοδρομίες 4*400 m στην κατηγορία των Κορασίδων και Νεανίδων σε Πανελληνίους Διασυλλογικούς αγώνες το 1993.

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Για το νευρικό σύστημα, εξαιρετική δράση παρουσιάζει και το μανιτάρι Ερίκιο το Αγκαθωτό, το οποίο έχει την ικανότητα να διεγείρει την σύνθεση του Νευροτροφικού Παράγοντα Ανάπτυξης

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here