Ιστορικό Κέντρο Αθήνας: Το υπερ-γκέτο της Ευρώπης

4
158

Η εικόνα της Αθήνας αποτυπώνει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν πολλά μεγάλα αστικά κέντρα στο εξωτερικό. Όμως στην περίπτωση του Ιστορικού Κέντρου της Πρωτεύουσας τα πράγματα είναι περισσότερο περίπλοκα καθώς η υποβάθμιση που παρατηρείται, κυρίως από το 2004 και μετά, είναι ραγδαία και οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε μη αναστρέψιμες καταστάσεις.

Ειδικότερα η υποβάθμιση αφορά στον παραμελημένο κτιριακό ιστό, στη δραματική έλλειψη ελεύθερων χώρων, στα υψηλά επίπεδα αέριας ρύπανσης και ηχορύπανσης, στην επικράτηση του ιδιωτικού χώρου έναντι του δημόσιου, στην υπερβολική συγκέντρωση καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος («βιομηχανία διασκέδασης»), στην απομάκρυνση δημόσιων υπηρεσιών, στη μείωση της νόμιμης επιχειρηματικής δραστηριότητας και στην αύξηση του παρεμπορίου, στις αλλαγές χρήσεων γης που οδηγούν σε αισθητική και κοινωνική υποβάθμιση, στην αυξημένη συγκέντρωση μεταναστών χωρίς όμως τις αντίστοιχες υποδομές ή τα αναγκαία μέσα ενσωμάτωσης, στην αυξημένη παραβατικότητα, κ.ά.  

Αξίζει να αναφερθεί ότι σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2008), η Αθήνα είναι μαζί με το Αμβούργο και τη Μπρατισλάβα, οι ευρωπαϊκές πόλεις στις οποίες αναπτύσσονται με ανησυχητικό ρυθμό περιοχές – γκέτο με σημαντικά ποσοστά ανεργίας. Η ανησυχία μου είναι ότι είναι ότι και αυτό έχει ξεπερασθεί καθώς η περιοχή εμφανίζει τα χαρακτηριστικά ενός «υπεργκέτο» που διακρίνεται σε επιμέρους γκέτο εθνολογικού, θρησκευτικού ή και κοινωνικού χαρακτήρα.

Στο εύλογο ερώτημα αν υπάρχουν νόμοι και αν βέβαια τηρούνται, η απάντηση είναι ότι το Προεδρικό Διάταγμα «Περί καθορισμού χρήσεων γης και ειδικών όρων και περιορισμών δόμησης στην περιοχή Ψυρρή-Κέντρου (Ομόνοιας)», δεν εφαρμόσθηκε με  αποτέλεσμα τη σημαντική αλλοίωση του αστικού ιστού.

Επισημαίνεται ότι το 1994 υπήρχαν έξι εστιατόρια και τέσσερα θέατρα, ενώ μόλις οκτώ χρόνια αργότερα υπήρχαν εκατόν επτά καταστήματα εκ των οποίων τα πενήντα επτά εστιατόρια και τα δεκαπέντε μπαρ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η απασχόληση σε μπαρ και εστιατόρια αυξήθηκε από 27.000 σε 47.000 εργαζόμενους, δηλαδή κατά περίπου 90%, ενώ στο ίδιο διάστημα αναπτύχθηκε και η βιομηχανία της νυκτερινής διασκέδασης με την εγκατάσταση πλήθους κέντρων που επιβαρύνουν το αστικό τοπίο, αποδυναμώνουν την κλίμακα της γειτονιάς και καταλαμβάνουν λόγω παρελκόμενων δραστηριοτήτων τους πολύτιμα τμήματα του δημόσιου χώρου (λ.χ. πεζοδρόμια).

Είναι προφανές ότι το μοντέλο αστικής αναζωογόνησης που εφαρμόσθηκε στις περιοχές Ψυρρή και Γκάζι, τελικά ενίσχυσε τη «βιομηχανία» διασκέδασης και απομάκρυνε ταχύτερα τους μόνιμους κατοίκους. Το μοντέλο αυτό θα πρέπει να επανεξετασθεί.

Σε ένα επίσης εύλογο ερώτημα σχετικά με τις πιστώσεις που διατέθηκαν για την προστασία του Ιστορικού Κέντρου, αξίζει να αναφερθεί ότι οι δημόσιες Επενδύσεις για έργα ανάπλασης περιορίσθηκαν σε 15 online casinos περίπου εκ. ευρώ για το διάστημα 2004-2009 από 120 εκ. ευρώ στο διάστημα 2000-2004.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το πάγωμα έργων πολεοδομικής αναβάθμισης του Ιστορικού Κέντρου της Αθήνας τη ίδια στιγμή που είναι γνωστό ότι περιοχές που υποβαθμίζονται πολεοδομικά συχνά συνοδεύονται και από φαινόμενα οικονομικής και κοινωνικής παρακμής.

Στο παρελθόν σε αρκετές περιπτώσεις δρομολογήθηκαν ενέργειες για την προστασία του Ιστορικού Κέντρου. Όμως τα αποτελέσματα μιλούν από μόνα τους και δικαιολογούνται και από το γεγονός ότι η ισχύς των παρεμβάσεων των εμπλεκόμενων φορέων ήταν πολύ ασθενέστερη από την ένταση των προβλημάτων.

Τώρα δρομολογείται μία νέα προσπάθεια μέσα από μία διυπουργική επιτροπή υπό το υπουργείο Εσωτερικών, προσπάθεια που επιχειρεί να διασφαλίσει τη συνέργεια δυνάμεων και τον απαιτούμενο συντονισμό. Παράλληλα η νέα δημοτική αρχή γνωρίζει το πρόβλημα και έχει την πρόθεση να αντιμετωπίσει τις δύσκολες πτυχές του.

Σε κάθε περίπτωση, ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος για το Ιστορικό Κέντρο. Υπό αυτή την έννοια αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο η επαναφορά των ρυθμών που γνώρισε το Ιστορικό Κέντρο κατά την περίοδο της Ολυμπιακής προετοιμασίας (2000-2004), ρυθμοί που σε πείσμα συνήθων πρακτικών και γνωστών αντισωμάτων οδήγησαν τελικά σε λύσεις. 

Πολλοί μιλούν για την ανάγκη για ένα νέο όραμα για το Ιστορικό Κέντρο της Αθήνας. Συμφωνώ ότι τα οράματα είναι πάντα χρήσιμα. Όπως χρήσιμες είναι και οι μελέτες. Όμως αυτό που προέχει είναι ένα άμεσο επιχειρησιακό σχέδιο που θα αξιοποιεί τη συσσωρευμένη γνώση και εμπειρία και θα κερδίσει επιτέλους τη μάχη με το χρόνο.  

Είναι προφανές ότι το Σχέδιο για την αναβάθμιση του Ιστορικού Κέντρου της Αθήνας δεν μπορεί να βασίζεται σε επιχειρήσεις «σκούπα» αλλά να επικεντρώνεται σε τρεις κρίσιμους στόχους: α) στην ανάσχεση της απομάκρυνσης κατοίκων και επιχειρήσεων από το Κέντρο λόγω της πολεοδομικής απαξίωσης που καταγράφεται αλλά και των προβληματικών συνθηκών ασφάλειας  β) στην επανακατοίκηση του Κέντρου και γ) στην προσέλκυση νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.  

Ορισμένα εργαλεία που εφαρμόσθηκαν με επιτυχία στο εξωτερικό είναι η επιδότηση ενοικίου για φοιτητές ή για νέα ζευγάρια, η θέσπιση προνομιακών επιτοκίων για τη λήψη στεγαστικών δανείων για την πρώτη κατοικία ή για επισκευαστικά δάνεια, οι ενισχυμένες φορολογικές ελαφρύνσεις για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο Κέντρο, η ενίσχυση νέων ιδιωτικών επενδύσεων μέσα από επιδοτήσεις ή φοροαπαλλαγές, η μείωση των δημοτικών τελών, η στήριξη του μη μισθολογικού κόστους εργασίας για μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν κρίση, κ.α. Τα εργαλεία αυτά πρέπει να συνοδευθούν από «έξυπνες» λύσεις, λ.χ. τη μετατροπή κτιρίων που σήμερα είναι εκτός χρήσης σε κτίρια διαμονής φοιτητών.

Αντί επιλόγου αξίζει να γίνει μία κρίσιμη επισήμανση, ότι είναι δηλαδή απολύτως αναγκαίο να διατηρηθεί η πλούσια κοινωνική και πολυπολιτισμική διαστρωμάτωση που χαρακτηρίζει – ή θα έπρεπε να χαρακτηρίζει – το Κέντρο.  Σε αντίθετη περίπτωση το τελικό αποτέλεσμα θα είναι η δημιουργία ενός «εξευγενισμένου» πολεοδομικού περιβάλλοντος που θα επιλέξει ως κατοίκους μόνο όσους θα έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν στις αυξημένες τιμές γης/κατοικιών. Και αντίστοιχα θα απομακρύνει τους κατοίκους που δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν στις διαμορφούμενες υπεραξίες.

Το πλήρες κείμενο της Επιτροπής Περιβάλλοντος για το Ιστορικό Κέντρο της Αθήνας είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα της Βουλής στην ενότητα Εκθέσεις – Πορίσματα. (www.hellenicparliament.gr/Koinovouleftikes-Epitropes/ektheseis)

Ο Κώστας Καρτάλης είναι βουλευτής ΠΑΣΟΚ και Πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος Βουλής.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΠρέπει όλοι να πάνε στο πανεπιστήμιο;
Επόμενο άρθροΜουμπάρακ ή χάος…
Ο Κώστας Καρτάλης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στον Τομέα Εφαρμογών Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών (προηγούμενα Λέκτορας και Επίκουρος Καθηγητής στον ίδιο Τομέα). Είναι παράλληλα Επισκέπτης Καθηγητής στον Τομέα Μετεωρολογίας και Κλιματολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης. Αποφοίτησε από το Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου ΑΘηνών (1985). Έχει Μάστερ στην Ατμοσφαιρική Φυσική, Μάστερ στην Αεροδιαστημική Μηχανική (με ειδίκευση στην Αεροδυναμική) και Διδακτορικό Δίπλωμα στη χρήση της δορυφορικής τηλεπισκόπησης για περιβαλλοντικές εφαρμογές (όλα από το Πανεπιστήμιο του Michigan, Αnn Arbor). Διετέλεσε μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, ενώ έχει διατελέσει επίσης μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ιδίου Οργανισμού, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Παρακολούθηση της Γης, μέλος σε θεματικές ομάδες εργασίας διεθνών οργανισμών και εθνικός εκπρόσωπος σε ερευνητικά προγράμματα των Γενικών Διευθύνσεων Περιβάλλοντος, Ερευνας και Τηλεματικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Διετέλεσε συνεργάτης του Αντώνη Τρίτση και συνεργάτης στα Υπουργεία ΠΕΧΩΔΕ, Αιγαίου και Πολιτισμού. Στο διάστημα Σεπτέμβριος 1999 με Μάρτιος 2004 διετέλεσε αρχικά Ειδικός και στη συνέχεια Γενικός Γραμματέας Ολυμπιακών Αγώνων στο Υπουργείο Πολιτισμού και στο διάστημα 2003-2004 Πρόεδρος της ανώνυμης εταιρείας του Δημοσίου «Ολυμπιακά Ακίνητα». Τιμήθηκε με το Ολυμπιακό Μετάλλιο της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής και με το Μετάλλιο της Πόλης των Αθηνών. Στο διάστημα 2002-2004 διετέλεσε μέλος της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας. Στο διάστημα Ιανουάριος 2005 με Ιούνιο 2007, ήταν Πρόεδρος του Ινστιτούτου Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών (ΙΣΤΑΜΕ) – Ανδρέας Παπανδρέου. Είναι μέλος του Εθνικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ από το Μάρτιο του 2005. Εκλέχτηκε Βουλευτής Μαγνησίας στις Βουλευτικές Εκλογές του Σεπτεμβρίου 2007. Γεννήθηκε το 1962 στη Νιγηρία. Είναι δημότης Βόλου.

4 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Βλέπουμε ήδη ότι τα γκέτο του ιστορικού κέντρου της Αθήνας έχουν αρχίσει να εξαπλώνονται στις γύρω περιοχές , επίσης του κέντρου, όπως είναι η Κυψέλη, Γκύζη κτλ.
    Λαμπρό παράδειγμα η πρίν απο δυό μήνες »αναπλασθείσα» πλατεία Πρωτομαγιάς, μπροστά στην πρώην Σχολή Ευελπίδων, και συνέχεια του Πάρκου Πεδίου Αρεως. Η πλατεία είναι υπό κατάληψη κάθε απόγευμα, και χρησιμεύει ως ποδοσφαιρικό γήπεδο, αλλά και γήπεδο κρίκετ (!) ομάδων μεταναστών, που στην πράξη απαγορεύουν την χρήση της από τους υπόλοιπους πολίτες των γύρω περιοχών-Κυψέλης και Γκύζη – τουλάχιστον όσων θέλουν να διατηρήσουν την σωματική τους ακεραιότητα! Εχουν συμβει μικροτραυματισμοί, αλλά και συμπλοκές με τους περαστικούς , οι ομάδες όμως των »φιλάθλων» είναι μπουλούκια και οργανωμένες και έχουν σημειωθεί και ξυλοδαρμοί- η αστυνομία βέβαια, είναι άφαντη, και δεν έρχεται, ακόμα και σε κλήσεις που αφορούν ξυλοδαρμούς περαστικών !
    Με ‘αναπλάσεις’ και ‘αναβαθμίσεις’ λοιπόν ,χωρίς ΑΣΤΥΝΟΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩ ΝΟΜΩΝ, δεν λύνεται η γκετοποίηση της Αθήνας – απλά θα μετατεθεί το πρόβλημα λιγο παραπέρα!

  2. Αγαπητέ κ.Καρτάλη,
    Είτε εθελοτυφλείτε, είτε μένετε αλλού, είτε παίζετε κάποιο παιχνίδι. Το πρώτο κ κύριο πρόβλημα του Κέντρου είναι οι μετανάστες! Ολα τα άλλα, που περιγράφετε στην προτελευταία παράγραφο ( επιδότηση ενοικίου, δάνεια, φοροαπαλλαγές κ.λ.π.) να τα κάνετε αφού «καθαρίσετε» το κέντρο. Ποιός θα’ρθει να μείνει με το έγκλημα, την πορνεία, την κλεψιά κ τα ναρκωτικά έξω απ την πόρτα του? Είσαστε σοβαροί? Οσο για την καταστροφή περιοχών (Ψυρρή, Γκάζι, Κεραμεικός κ.λ.π.) λόγω αδειών για φαγάδικα-ξενυχτάδικα, ρωτήστε τον κ.Καμίνη πόσες έχει δώσει απ΄όταν έγινε Δήμαρχος. Το κόλπο της υποβάθμισης κι απαξίωσης περιοχών για να έρθουν μετά «τα γεράκια», είναι γνωστό. Ψάξ’τε να βρείτε ποιοί κρύβονται από πίσω κ κόψ’τε τους την όρεξη, αν θέλετε να προσφέρετε σωστές υπηρεσίες στον ελληνικό λαό.
    Ευχαριστώ για την φιλοξενία.

  3. K Kαρταλη..
    Την Εποχή του 80,Ο δήμαρχος τις NY πουλούσε κτίρια Από $1 έως $500 αλλα σου έδινε ένα χρονικό διάστημα να το επισκευάσεις ώστε να είναι έτοιμο για εκμετάλλευση,να αρχίσεις να πληρώνεις φόρους,(Χαράτσι). Οποιο κτίριο δεν ήταν για ανακατασκευή τα κατεδάφισαν k τα πούλησαν με δημοπρασία(όχι Ελληνικά) ως οικόπεδα εφόσον η πολιτεία είχε καταχώριση Zonning.
    Πολεοδομία!!! αυτό είναι άλλο κεφαλαιο για εξερεύνηση «Μαύρης Τρύπας στο διάστημα» από το κράτος, κάτι που βρίσκω με ένα laptop διαμεσου internet για οποιο κτίριο τις NY από οποιο σημείο τις γης.Tοσο απλο.!!
    Μετανάστες, είναι πρόβλημα, αυτό φέρνει τα γκέτο, αλλα όταν το διευθύνεις σωστά είναι κέρδος, εμείς οι Έλληνες όπου πήγαμε μετανάστες, μας εκμεταλλεύτηκαν, αλλα προοδέψαμε καλύτερα από τους ντόπιους, διότι εργαστήκαμε πολύ σκληρά, εσείς έχετε χάσει το μπούσουλα, μπορεί να μην το θέλετε η δεν μπορείτε επειδή όλη η αστυνομία, την έχετε να προσεχή τους διαδηλωτές που καίνε την Αθηνα, που όλοι εσείς φωνάζετε ότι θέλετε να αλλάξει, κάτι το αδιανόητο!!.
    Ο λαός πρέπει να αποφασίσει τι θέλει? Διαδήλωσης ,αναρχία, απεργίες k αφτοκαστροφι? η
    σταθερότητα, ανάπτυξη, επένδυσης? Αν κατάλαβα δεν θέλετε τίποτα να αλλάξει,μονο να φέρουν λεφτά να επενδύσουν χωρίς κανένας να ξέρει το αύριο. πρέπει να είστε πολύ αφελής όταν πιστεύετε ο κάθε επενδυτης θα φέρι τα λάφτα του να τα πετάξει για ένα κράτος που δεν ξέρει ούτε πως να τον κοροιδεuσι, εφόσον κάθε μέρα ακούει k βλέπει τα χαλια μας παγκόσμιος, ξέρετε τι λέει ο Λαός? «είμαστε άξιοι τις τύχης μας» αν έχει περισσέψει τίποτα?
    Αν θέλουμε την δημοκρατία τις Αιγύπτου δεν μας σταματάει κανεις.
    Το λυπηρό είναι πως εμείς(ομογενής) το βλέπαμε k σας το λέγαμε αλλα εσείς συνεχίζατε στον κόσμο σας, τώρα που ήλθε η πραγματικότητα κανένας δεν θέλει να την αποδεχτεί k το χειρότερο ένα μεγάλο κομμάτι του Λαου δεν το δέχεται ως πραγματικότητα με αισιοδοξία να το αλλάξει, αλλα δεν το κάνει γιατί πιστεύει τα λάθη ανήκουν σε κάποιους άλλους,λάθος χρόνος, αυτή την ώρα πρέπει να εργαστούμε σκληρά να βγούμε από τα δύσκολα k μετά τους κρεμάμε στην πλατιά.
    Πολλά τα θέματα, Επένδυσης ,ανάπτυξης, είναι ο τελευταίος κρίκος τις αλυσίδας από γεγονότα που πρέπει να γίνουν να αλλάξουν χωρίς αναρχία, αλλα με δικαιοσύνη,αλήθεια, ειλικρίνεια k πατριωτισμό.
    πρέπει να φύγω έχω να παο στην παρέλαση…. με κρύο k βροχή…

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here