Γιατί πρέπει να καταργηθούν οι εξετάσεις για τα ΑΕΙ…

7
170

Πριν από λίγες μέρες (28.5.) ένα νέο παιδί στα Γιαννιτσά δεν άντεξε φαίνεται την πολλαπλή πίεση των εισαγωγικών εξετάσεων και έδωσε με τραγικό τρόπο τέλος στη ζωή του. Δεν είναι ο πρώτος, ούτε ο μόνος. Οι αυτοκτονίες υποψηφίων για τις εισαγωγικές εξετάσεις, πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά από αυτές, δεν είναι άγνωστες στην Ελλάδα. Ούτε ξεσηκώνουν πολιτική θύελλα. Θεωρούνται πρόβλημα του μαθητή, όχι ενός κυνικού συστήματος που εξωθεί τον υποψήφιο στην ακραία αυτή ενέργεια.

Η απώλεια της ζωής ενός νέου ανθρώπου περνά σχεδόν απαρατήρητη. Λίγες αράδες σε κάποιες εφημερίδες είναι το περισσότερο που μπορεί να δει κανείς. Όσο μακάβριο κι αν ακούγεται, η κοινωνία αυτή ενδιαφέρεται για συγκεκριμένους θανάτους, θεωρώντας τους άλλους «κανονικούς».

Και όμως, η συγκεκριμένη αυτοκτονία θα έπρεπε να μας συγκλονίσει. Όλους εμάς που στηρίζουμε, υπηρετούμε ή ανεχόμαστε ένα σύστημα-καρμανιόλα, το οποίο καταφέρει μόνο ένα, αδιαφορώντας για όλα τα υπόλοιπα: να συντάσσει  καταλόγους υποψηφίων με σειρά προτεραιότητας για την εγγραφή σε κάποιο Τμήμα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης χωρίς να μεσολαβήσει (όσο μπορούμε να γνωρίζουμε τουλάχιστον) παρέμβαση τρίτου. Είναι το γνωστό «αδιάβλητο» των εξετάσεων. Αυτό, φαίνεται, μας αρκεί. Και δεν ρωτάμε αν η επιλογή αυτή είναι έγκυρη, αν είναι δίκαιη, αν έχει κάποιο παιδαγωγικό νόημα, αν τελικά βοηθά τον ίδιο τον υποψήφιο. Όλη η ουσία είναι στους αναρτημένους καταλόγους.

Θα πρέπει να ψάξετε πολύ για να βρείτε κάποιον μέσα στην Εκπαίδευση που θα διαψεύσει αυτό που ζει όλος ο εκπαιδευτικός κόσμος στο Λύκειο: ότι δηλαδή η βαθμίδα αυτή της Εκπαίδευσης έχει ακυρωθεί στην πράξη, παρότι υφίσταται στα χαρτιά, εξ αιτίας του συστήματος πρόσβασης στα ΑΕΙ. Όλοι το γνωρίζουμε, και όλοι το ανεχόμαστε, όταν δεν το υπηρετούμε.

Για την αδυναμία επίτευξης των παιδευτικών στόχων του Λυκείου δεν φταίει ούτε η προβληματική επαγγελματική κατάρτιση των εκπαιδευτικών, ούτε η επιμόρφωσή τους. Ούτε η διοίκηση,  ούτε οι συνδικαλιστές. Ούτε οι συγγραφείς των σχολικών βιβλίων, ούτε τα αναλυτικά προγράμματα που καθορίζουν τους στόχους, τα περιεχόμενα και τις μεθόδους της μάθησης στη συγκεκριμένη βαθμίδα. Όλα αυτά μπορούμε να τα συζητήσουμε, να τα βελτιώσουμε ή να τα αλλάξουμε, αν αποδειχθούν ζημιογόνα για τη μάθηση. Υπό μία προϋπόθεση όμως: ότι φεύγει από τη μέση ο δομικός εκείνος παράγοντας που καθιστά ανέφικτη την προβλεπόμενη γενική παιδεία στο Λύκειο, ακόμη και κάτω από ιδανικές συνθήκες.

Και ο παράγοντας αυτός είναι οι εισαγωγικές εξετάσεις για τα ΑΕΙ στις οποίες επικεντρώνονται οι μαθητές το αργότερο στη Β΄ και τη Γ΄ Λυκείου, αφήνοντας κατά μέρος την επίτευξη των προβλεπόμενων από τα αναλυτικά προγράμματα (που τώρα ακούνε στα κακόηχα ακρωνύμια ΔΕΠΠΣ και ΑΠΣ) διδακτικών στόχων. Ο στόχος να επιτευχθεί καλή επίδοση στις εξετάσεις επισκιάζει εντελώς το στόχο της γενικής παιδείας, και δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς με το ισχύον για πολλές δεκαετίες, αποτυχημένο στην ουσία, αλλά εφτάψυχο, όπως αποδεικνύεται,  σύστημα πρόσβασης στα ΑΕΙ.

Γιατί επιμένουν παρόλα αυτά οι φορείς της εκπαιδευτικής πολιτικής σε έναν ζημιογόνο θεσμό; Γιατί δεν παίρνουν εκείνα τα μέτρα που θα μπορέσουν να αυτονομήσουν τη μάθηση στο Λύκειο και – τουλάχιστον ως ένα βαθμό – να την συνδέσουν με την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση; Μπορεί κατ’ αρχήν να αυτονομηθεί η μάθηση στο Λύκειο; Μπορεί να φύγει από τη μέση η παράλληλη μάθηση για τις εισαγωγικές εξετάσεις που σήμερα καταργεί στην πράξη την πρώτη; Μπορεί να συμπέσει η μάθηση στο Λύκειο με την απαιτούμενη μάθηση για τις σπουδές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση; Μπορεί να μεταφερθεί για αργότερα ο ανταγωνισμός για τη διεκδίκηση μιας θέσης σε Πανεπιστημιακό Τμήμα;

Η μάθηση που απαιτείται για τις εξετάσεις πρόσβασης στα ΑΕΙ δεν έχει σχέση ούτε με τη μάθηση που προβλέπεται από τα προγράμματα του Λυκείου, ούτε με τη μάθηση που χρειάζεται για να παρακολουθήσει κανείς με επιτυχία το πρόγραμμα σπουδών του Τμήματος του ΑΕΙ στο οποίο εισάγεται. Πρόκειται για μάθηση η οποία αποκτάται μόνο για μία χρήση, και αυτή είναι η συμμετοχή στις εισαγωγικές εξετάσεις. Οι εξετάσεις αυτές δεν διαπιστώνουν ούτε το βαθμό επίτευξης των μαθησιακών στόχων του Λυκείου, ούτε την ετοιμότητα του υποψηφίου να παρακολουθήσει με επιτυχία ένα πανεπιστημιακό πρόγραμμα σπουδών. Τότε γιατί γίνονται; Γίνονται για τους εξής  λόγους:

Πρώτον, επειδή το εκπαιδευτικό σύστημα επιτρέπει σε πολλούς να αποκτήσουν το απολυτήριο του Λυκείου, έχοντας καταργήσει τις εσωτερικές εξετάσεις μετάβασης από βαθμίδα σε βαθμίδα.

Δεύτερον, και συνέχεια του πρώτου, επειδή οι αρμόδιοι για την εκπαιδευτική πολιτική έχουν αποφασίσει διαχρονικά ότι οι φοιτητικές θέσεις είναι και πρέπει να μείνουν περιορισμένες σε σχέση με τον αριθμό των υποψηφίων. Και αυτό όχι μόνο στις λεγόμενες Σχολές υψηλής ζήτησης, οι οποίες δίνουν (για την ακρίβεια: έδιναν κάποτε) στους πτυχιούχους καλές επαγγελματικές προοπτικές, αλλά ακόμη και στις Σχολές που είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν δίνουν επαγγελματικές προοπτικές στους πτυχιούχους τους, καθώς για διάφορους λόγους το πτυχίο στην πράξη έχει αποσυνδεθεί από το επάγγελμα για το οποίο οι ίδιες Σχολές παλιότερα προετοίμαζαν τους αποφοίτους των.

Με άλλα λόγια, η πολιτική αυτή δεν λέει στον υποψήφιο «υπάρχουν αρκετοί άνεργοι στην αγορά με αυτό το πτυχίο, δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε και άλλους και γι αυτό έχουμε κλειστό αριθμό φοιτητικών θέσεων», αλλά κάτι χειρότερο: «Δεν χρειαζόμαστε άλλους φιλολόγους, έχουμε ήδη αρκετούς αδιόριστους που δεν πρόκειται να διοριστούν ποτέ, ακόμη όμως κι αν ενδιαφέρεσαι να σπουδάσεις φιλολογία χωρίς απαίτηση να γίνεις κάποτε φιλόλογος,  θα πρέπει να αποδείξεις ότι μπορείς να λύνεις τα θέματα των εισαγωγικών εξετάσεων, δεν αρκεί να έχεις απολυτήριο Λυκείου».

Τρίτον, επειδή η πολιτική δεν έχει εμπιστοσύνη στους εκπαιδευτικούς του Λυκείου και στις αξιολογήσεις των μαθητών εκ μέρους τους, με τη βοήθεια των οποίων θα μπορούσε να οργανωθεί η πρόσβαση στα ΑΕΙ, χωρίς πρόσθετες εισαγωγικές εξετάσεις. Την ίδια στιγμή που δεν εμπιστεύεται τις αξιολογήσεις (βαθμούς) των εκπαιδευτικών για τους μαθητές, δεν έχει μεριμνήσει ώστε οι εξετάσεις για τα μαθήματα του Λυκείου να γίνονται με ανεξάρτητα (π.χ. σε επίπεδο περιφέρειας) θέματα για ένα μέρος της τελικής επίδοσης του μαθητή στο απολυτήριο Λυκείου.

Τέταρτον, επειδή η πολιτική επιθυμεί να διατηρήσει το σημερινό καθεστώς επιλογής εκτός Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, πράγμα που σημαίνει ότι επιθυμεί να διατηρήσει όπως είναι την τεράστια αγορά ζήτησης και προσφοράς εκπαιδευτικών υπηρεσιών για τη δημιουργία ανταγωνιστικότητας των υποψηφίων στις εισαγωγικές εξετάσεις. Στην αγορά αυτή συμμετέχουν δεκάδες χιλιάδες εκπαιδευτικοί, αδιόριστοι και διορισμένοι, οι οποίοι είτε ζουν αποκλειστικά από τις συγκεκριμένες υπηρεσίες, είτε συμπληρώνουν το πενιχρό τους εισόδημα από αυτές. Έτσι τη φτώχεια των εκπαιδευτικών πρέπει να την πληρώσουν οι υποψήφιοι.

Το σημερινό σύστημα εισαγωγής των αποφοίτων Λυκείου στα ΑΕΙ έχει περατώσει τον κύκλο του. Οι βλάβες που προκαλεί, πλέον, είναι περισσότερες από τις ωφέλειες που έχει. Η υπέρβασή του δεν είναι ζήτημα τεχνικό, ούτε σκοντάφτει εκεί το θέμα. Είναι ζήτημα, πρωτίστως, πολιτικό και κοινωνικό.

Το απολυτήριο του Λυκείου, αν το Λύκειο λειτουργήσει κανονικά,  είναι επαρκές προσόν για σπουδές στα ΑΕΙ. Το πρόβλημα του ανταγωνισμού μεταξύ πολλών διεκδικητών περιορισμένων θέσεων σε ορισμένες Σχολές είναι πρόβλημα που πρέπει και μπορούν να λύσουν τα ίδια τα ΑΕΙ. Με λιγότερο κόστος, με λιγότερο άγχος και με εγκυρότερα κριτήρια.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΗ Σαράποβα κέρδισε το Ρολάν Γκαρός και έσπασε καρδιές με τη σέξι εμφάνισή της‏
Επόμενο άρθροΟ… Βουγιούκας που του έλειψε
Ο Θανάσης Γκότοβος γεννήθηκε το 1951 στην Ήπειρο. Σπούδασε στο Ιεροδιδασκαλείο Βελλάς, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (Φιλοσοφική Σχολή) και στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, όπου και υπέβαλε τη διδακτορική του διατριβή (Τμήμα Επιστημών της Αγωγής) με θέμα "Γλώσσα και αλληλεπίδραση των παιδιών των Ελλήνων μεταναστών στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και το Δυτικό Βερολίνο". Από το 1981 εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και από το 1989 είναι καθηγητής στον Τομέα Παιδαγωγικής του Τμήματος Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής. Στο πεδίο της ειδίκευσής του ανήκουν οι Θεωρίες των εκπαιδευτικών οργανισμών, η Διδακτικής της γλώσσας και της ιστορίας, οι Θεωρίες της κοινωνικοποίησης και η Διαχείριση της ετερότητας στην εκπαίδευση. Έχει δημοσιεύσει πολλά βιβλία και άρθρα σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά.

7 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Θα επιχειρήσω να γράψω μερικά σχόλια για το παραπάνω άρθρο, παρότι υποψιάζομαι ότι δεν θα δημοσιευτούν ποτέ…

    α) Καταρχήν, θεωρώ ότι είναι απαράδεκτος ο τρόπος που εκμεταλλεύεσθε τον τραγικό θάνατο ενός νέου παιδιού, τον οποίο συνδέετε αυθαίρετα, χωρίς στοιχεία, με το άγχος των Πανελληνίων Εξετάσεων, για να υπηρετήσετε την προσωπική σας σκοπιμότητα!

    β) Γράφετε: «Για την αδυναμία επίτευξης των παιδευτικών στόχων του Λυκείου δεν φταίει ούτε η προβληματική επαγγελματική κατάρτιση των εκπαιδευτικών, ούτε η επιμόρφωσή τους. Ούτε η διοίκηση, ούτε οι συνδικαλιστές. Ούτε οι συγγραφείς των σχολικών βιβλίων, ούτε τα αναλυτικά προγράμματα που καθορίζουν τους στόχους, τα περιεχόμενα και τις μεθόδους της μάθησης στη συγκεκριμένη βαθμίδα. Όλα αυτά μπορούμε να τα συζητήσουμε, να τα βελτιώσουμε ή να τα αλλάξουμε, αν αποδειχθούν ζημιογόνα για τη μάθηση. Υπό μία προϋπόθεση όμως: ότι φεύγει από τη μέση ο δομικός εκείνος παράγοντας που καθιστά ανέφικτη την προβλεπόμενη γενική παιδεία στο Λύκειο, ακόμη και κάτω από ιδανικές συνθήκες». Εδώ υπάρχει μεγάλη λογική αυθαιρεσία: απαριθμείτε ορισμένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, που, πράγματι, παρακωλύουν τον παιδευτικό ρόλο του σχολείου, όμως για σας όλα αυτά τα προβλήματα είναι δευτερεύοντα, είναι ασήμαντα και, όπως γράφετε χαρακτηριστικά, «να τα βελτιώσουμε ή να τα αλλάξουμε, αν αποδειχθούν ζημιογόνα για τη μάθηση»… ΑΝ ΑΠΟΔΕΙΧΘΟΥΝ ΖΗΜΙΟΓΟΝΑ! Εν τέλει, για σας το μόνο κακό της δημόσιας εκπαίδευσης σήμερα είναι οι εξετάσεις! Τα υπόλοιπα, τα «ήσσονα» για σας, προβλήματα της δημόσιας εκπαίδευσης μπορείτε – υποθέτω – να τα λύσετε στο πλαίσιο μιας δημοσιοϋπαλληλικής αλληλεγγύης, όπως ενδεχομένως εσείς τη γνωρίζετε καλύτερα…

    γ) Με τα έντονα γράμματα (πρώτον…, δεύτερον…, τρίτον…, τέταρτον…) απαριθμείτε τους λόγους, για τους οποίους υπάρχουν σήμερα οι Πανελλήνιες Εξετάσεις! Έχετε δίκιο σε όλους, έναν προς έναν! Αλλά, ειλικρινά, δεν καταλαβαίνω πώς προκύπτει το συμπέρασμά σας (Το σημερινό σύστημα εισαγωγής των αποφοίτων Λυκείου στα ΑΕΙ έχει περατώσει τον κύκλο του) από τους λόγους αυτούς! Το συμπέρασμά σας μπορεί να προκύψει λογικά μόνο μέσα από την αντιμετώπιση των λόγων, που αναφέρατε, και όχι μέσα από την ύπαρξη και την απλή παράθεσή τους! Και εδώ βέβαια υποπίπτετε σε τεράστια λογική αυθαιρεσία!

    δ) Αυθαίρετα και άσχετα από τα επιχειρήματα που παρουσιάζετε στο άρθρο είναι και τα άλλα συμπεράσματα στα οποία καταλήγετε:
    – «Οι βλάβες που προκαλεί (το εξεταστικό σύστημα) είναι περισσότερες από τις ωφέλειες που έχει»
    – «Η υπέρβασή του (του εξεταστικού συστήματος) δεν είναι ζήτημα τεχνικό»
    – «Το απολυτήριο του Λυκείου είναι επαρκές προσόν για σπουδές στα ΑΕΙ»

    ε) Στο τέλος του κειμένου αποκαλύπτετε και τη σκοπιμότητα που εξυπηρετείτε, γράφοντας ότι «το πρόβλημα του ανταγωνισμού μεταξύ πολλών διεκδικητών περιορισμένων θέσεων σε ορισμένες Σχολές είναι πρόβλημα που πρέπει και μπορούν να λύσουν τα ίδια τα ΑΕΙ. Με λιγότερο κόστος, με λιγότερο άγχος και με εγκυρότερα κριτήρια». Με άλλα λόγια, είναι σα να γράφετε ότι τα Πανεπιστήμια θα πρέπει να επιλέγουν τα παιδιά που θα σπουδάζουν, με τα δικά τους «κριτήρια» και βέβαια χωρίς να λογοδοτούν σε κανένα! Εγώ μετά απ’ αυτό θα πρέπει να υποθέσω ότι θα έρθει ένα παιδί αγρότη και ένα παιδί μεγαλογιατρού βουλευτή ή συνάδελφου σας καθηγητή πανεπιστημίου και εσείς θα δεχθείτε στο πανεπιστήμιό σας το παιδί του αγρότη, ενώ το παιδί του μεγαλογιατρού βουλευτή ή συνάδελφου θα το απορρίψετε… Θεέ μου, πόση υποκρισία πια!

    στ) Να σχολιάσω και τα κατακλείδια σχόλιά σας: «Με λιγότερο κόστος, με λιγότερο άγχος»! Βλέπω ότι το κόστος και το άγχος δεν τα αρνείστε, μήπως με τις προϋποθέσεις ότι το κόστος θα το… καθορίζετε εσείς, ενώ το άγχος θα το… προκαλείτε εσείς; Υποκρισία!

    ζ) Καθένας από τους λόγους που αναφέρετε στα «πρώτον, δεύτερον, τρίτον, τέταρτον» έχει τη σημασία του. Ωστόσο, ιδιαίτερη εντύπωση μού έκανε το «πρώτον», όπου γράφετε «επειδή το εκπαιδευτικό σύστημα επιτρέπει σε πολλούς να αποκτήσουν το απολυτήριο του Λυκείου, έχοντας καταργήσει τις εσωτερικές εξετάσεις μετάβασης από βαθμίδα σε βαθμίδα». Αν κατάλαβα καλά, εννοείτε ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να γίνει ένα απέραντο εξεταστικό κέντρο, ώστε… να μην «επιτρέπει σε πολλούς να αποκτήσουν το απολυτήριο του Λυκείου»… Δεν ξέρω αν ονειρεύεστε τις εποχές που οι Έλληνες με το ζόρι ολοκλήρωναν το Δημοτικό ή το Γυμνάσιο, όμως σίγουρα βλέπω ότι φάσκετε και αντιφάσκετε, αφού από τη μια προτείνετε την κατάργηση των Πανελληνίων Εξετάσεων και από την άλλη προτείνετε εμμέσως τη συστηματοποίηση και αυστηροποίηση των εξετάσεων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης!

    η) Ένα κείμενο πανεπιστημιακού οφείλει – τουλάχιστον – να παρουσιάζει λιγότερα λογικά σφάλματα από το παραπάνω κείμενο!

    θ) Παρατήρησα ότι σε κανένα σημείο του άρθρου σας δεν αναφέρετε το κρίσιμο ζήτημα της αριστείας που αποτελεί θεμελιακή προϋπόθεση για την έξοδο της χώρας από την οικονομική – πάντως όχι την ηθική – κρίση! Είτε μάς αρέσει, είτε δεν μάς αρέσει, οι Πανελλήνιες Εξετάσεις αποτελούν τον πιο αδιάβλητο και αντικειμενικό τρόπο με το οποίο ξεκαθαρίζουν οι άριστοι από τους μέτριους ή τους… εντελώς άσχετους, που παίρνουν το απολυτήριο του Λυκείου… Αν οι φωνές για την κατάργηση των εξετάσεων βρίσκουν έρεισμα στα αυτιά των σημερινών μαθητών του Γυμνασίου και του Λυκείου, όμως στα αυτιά των χιλιάδων αριστούχων του παρελθόντος ακούγονται ως… ύβρις! Οπότε σάς παρακαλώ πολύ να μη λαϊκίζουμε…

  2. «..ακόμη όμως κι αν ενδιαφέρεσαι να σπουδάσεις φιλολογία χωρίς απαίτηση να γίνεις κάποτε φιλόλογος..»

    Πού ζείτε κύριε ?

    Το ερώτημα είναι μόνον ένα : Το Φοντιστήριο θα το κάνουν οι Εκπαιδευτικοί πριν τα ΑΕΙ-ΤΕΙ ή οι Καθηγητές και λοιπό Δ.Ε.Π. εντός των ΑΕΙ-ΤΕΙ ?

    Μέχρις ότου η Ελληνική Κοινωνία αποτινάξει το σύμπλεγμα των «Σπουδών του παιδιού».

  3. Θέλω να ευχαριστήσω τους διαχειριστές της σελίδας για τη δημοσίευση των απόψεών μου! Παράλληλα, οφείλω να κάνω μια σημαντική διευκρίνιση προς αποφυγή οποιασδήποτε παρεξήγησης! Στο σχολιασμό μου υιοθέτησα ένα (επι)κριτικό ύφος το οποίο αφορά αποκλειστικά και μόνο τις απόψεις που παρουσιάζονται στο άρθρο! Σε καμία περίπτωση αυτό το ύφος δεν απευθύνεται προς το πρόσωπο του αθρογράφου, το οποίο δεν γνωρίζω προσωπικά και βέβαια πρέπει να δηλώσω με κάθε κατηγορηματικό τρόπο ότι σέβομαι απόλυτα! Ευχαριστώ για την κατανόηση!

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here