Μ. Καραγάτσης: Αντιπλοίαρχος Βασίλης Λάσκος

0
507

 

Ο Βασίλης Λάσκος γεννήθηκε στη Μάνδρα Ελευσίνας το 1899 και σκοτώθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1943 ανοιχτά της Σκιάθου όταν βυθίστηκε το Υποβρύχιο «Κατσώνης» του οποίου ήταν Κυβερνήτης. Εισήλθε στη Σχολή Ναυτικών δοκίμων το 1915 και αποφοίτησε το 1920. Κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας υπηρέτησε στα θωρηκτά «Ύδρα», «Λήμνος» και «Αβέρωφ», συμμετείχε επίσης στο Ναυτικό Άγημα της Σμύρνης. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή συμπαρατάχθηκε με το κίνημα των Πλαστήρα-Γονατά. Αργότερα, διετέλεσε υπασπιστής του δικτάτορα στρατηγού Πάγκαλου. Όταν το 1926 εκδηλώθηκε το κίνημα του Κονδύλη για την ανατροπή του Πάγκαλου, ο Λάσκος ανέλαβε τη διακυβέρνηση του τορπιλοβόλου «Πέργαμος» και διηύθυνε την αποτυχημένη προσπάθεια διαφυγής του δικτάτορα, ο οποίος τελικά συνελήφθη πάνω σε αυτό από τους κινηματίες.

Ο αντιπλοίαρχος Βασίλης Λάσκος σκοτώθηκε, κοντά στη Σκιάθο, πολεμώντας με αυταπάρνηση ένα γερμανικό σκάφος, ως κυβερνήτης του υποβρυχίου «Κατσώνης» το οποίο βυθίστηκε

Τον Μάρτιο του 1935 συμμετείχε στο Κίνημα του Βενιζέλου. Μετά την αποτυχία του επιβιβάστηκε μαζί με τον Βενιζέλο στο θωρηκτό «Αβέρωφ» και μέσω Δωδεκανήσων κατέφυγε στη Νεάπολη της Ιταλίας. Τον Μάιο του 1935 καταδικάστηκε ερήμην από το Έκτακτο Στρατοδικείο Ναυστάθμου σε θάνατο και στρατιωτική καθαίρεση. Αργότερα, όταν δόθηκε αμνηστία, επέστρεψε στην Ελλάδα. Ξεκίνησε να δουλεύει για την εταιρία του Μποδοσάκη στην Ελευσίνα, όπως παλιότερα και ο πατέρας του και τελικά, γύρω στο 1939, νοσταλγώντας πάντα τη ζωή στη θάλασσα και την περιπέτεια, ανέλαβε πλοίαρχος σε εμπορικά πλοία.

Το 1940 το πλοίο Ιωάννα, το οποίο κυβερνούσε, βυθίστηκε από γερμανικό υποβρύχιο ανοιχτά της Ισπανίας. Με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου επέστρεψε στην Ελλάδα και ανέλαβε πλοίαρχος σε μεταγωγικά. Μετά την Γερμανική εισβολή διέφυγε στη Μέση Ανατολή, όπου επανεντάχθηκε στο Ναυτικό με τον βαθμό του αντιπλοιάρχου και με δική του επιμονή ανέλαβε Κυβερνήτης του παμπάλαιου υποβρύχιου «Κατσώνης», μόλις τελείωσε η επισκευή του οποίου βυθίστηκε, αλλά χάρη στο πείσμα και στην επιμονή του Λάσκου ανελκύσθηκε, επισκευάστηκε και εκσυγχρονίσθηκε από τους Άγγλους. Στην συνέχεια το υποβρύχιο «Κατσώνης» ανέλαβε αποστολές στα Ελληνικά νερά όπου χάρη στις παράτολμες ενέργειες του Λάσκου είχε σημαντικές επιτυχίες.

Ο Βασίλης Λάσκος στο κατάστρωμα του υποβρυχίου «Κατσώνης»

 

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1943, κατά τη διάρκεια αναζήτησης εχθρικής νηοπομπής ενεπλάκη με γερμανικό καταδιωκτικό υποβρυχίων και μετά από δίωρη καταδίωξη εξαναγκάσθηκε σε ανάδυση. Μετά από σφοδρή ανταλλαγή πυρών εμβολίστηκε από το διώκτη του, με αποτέλεσμα να βυθιστεί βόρεια της Σκιάθου.

Η ζωή, οι περιπέτειες, ο άμετρος πατριωτισμός και το τέλος του Βασίλη Λάσκου υπήρξαν ήδη μια σειρά από μυθιστορηματικά κατορθώματα πριν γίνουν μυθιστορηματική βιογραφία. Ο Μ. Καραγάτσης το 1948, στο δέκατο τρίτο βιβλίο του, πειστικά, συναρπαστικά, επιδέξια και κλιμακωτά συνέθεσε τον περιπετειώδη βίο του τιμημένου αξιωματικού του Ναυτικού, δημιουργώντας την αίσθηση του αναπόφευκτου σχεδόν της Μοίρας και ανυψώνοντάς τον τελικά στην περιωπή του τραγικού ήρωα. Όταν έγραψε ο Καραγάτσης το βιβλίο (μέσα στον Εμφύλιο), η προοπτική του χρόνου δεν είχε προφτάσει να βάλει ανάμεσα στα μάτια των αναγνωστών, στα μάτια ακόμη και του ίδιου, στην αίγλη του ήρωα, το μαγικό πέπλο του παραμυθιού γιατί είχαν περάσει μόλις πέντε χρόνια.

 

Το πλήρωμα του υποβρυχίου «Κατσώνης»

Ο Καραγάτσης έστησε εκλαϊκευμένα και μυθοποίησε τη ζωή και τη δράση ενός ρομαντικού, που αναζητεί το ιδανικό. Ανήκε άλλωστε ο Λάσκος στους ήρωες που τον είχαν εμπνεύσει όπως ο Γιούγκερμαν και ο Λιάπκιν. Διέθετε όλα τα στοιχεία, μάλιστα σε υπερβολικό βαθμό που θα μπορούσαν να προσφέρουν υλικό σε μία μυθιστορηματική βιογραφία. Και αυτά δεν ήταν τα ηρωϊκά κατορθώματα και το ένδοξο τέλος αλλά η ερωτική ζωή, η αγάπη για τις γυναίκες, η χαρτοπαιξία και το γλέντι σε βαθμό αυτοκαταστροφής˙«γίγαντας αγαθός, διψασμένος πάντοτε για την ηδονή της ζωής, ξέχειλος από ζωή και ξέσπασμα ζωής».

Με ευθύγραμμη αφήγηση, με μεταβάσεις γοργές, με τόνο αρκετά δραματικό, ενίοτε λυρικό και μεγαλοπρεπή, με χιούμορ αναδεικνύει τον Βασίλη Λάσκο, τον τιμημένο αξιωματικό του Ναυτικού ως έσχατα αρσενικό, ακαταμάχητο και σχεδόν υπερφυή ήρωα, συνδυάζοντάς τον αντιθετικά με αδύναμους ή τρυφερούς χαρακτήρες, όπως οι συνετοί και κάπως συντηρητικοί φίλοι του και κυρίως η Αλκμήνη, η μόνη γυναίκα που γυναίκα που αγάπησε πραγματικά και επιθύμησε σαρκικά.

Η πρόσφατη ένατη αναθεωρημένη έκδοση του Βασίλη Λάσκου με εξαίρετο-χρήσιμο πρόλογο του πεζογράφου Γιώργου Σκαμπαρδώνη, που προσφέρει στους αναγνώστες μια σύγχρονη ματιά, αποδεικνύει για πολλοστή φορά το ανεξίτηλο του αποτυπώματος που άφησε ο Μ. Καραγάτσης στην ελληνική λογοτεχνία του 20ού αιώνα. Ένα αποτύπωμα που όχι μόνο δεν αλλοιώθηκε από τον χρόνο αλλά συνεχίζει να κατακτά νέους αναγνώστες.

Μ. Καραγάτσης,
Ατιπλοίαρχος Βασίλης Λάσκος,
Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2017, σελ.: 410

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΤο Ποιητικό Αλφάβητο: 24 ποιήματα του ΚΑΒΑΦΗ σε 12 γλώσσες
Επόμενο άρθροΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΕΣ, από 1 Νοεμβρίου στο VAULT
Ο Διονύσης Ν. Μουσμούτης είναι συγγραφέας, κριτικός, διευθυντής του περιοδικού «Ιστορία», γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960. Έχει δημοσιεύσει, από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, σειρά μελετημάτων και άρθρων που αφορούν τα νεοελληνικά γράμματα και το θέατρο, κριτικές, καθώς και είκοσι βιβλία. Μελετήματα, δοκίμια και κριτικές του έχουν δημοσιευθεί σε περιοδικά, εφημερίδες, πρακτικά συνεδρίων, επετειακούς, αφιερωματικούς τόμους, συλλογικά έργα κ.α. Έχει εκλεγεί στα Δ.Σ. πολλών εταιρειών, επιστημονικών σωματείων, οργανισμών και πολιτιστικών φορέων. Το 2011 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το Βραβείο Δοκιμίου του Ιδρύματος Ουράνη για το βιβλίο του «Ούγκο Φόσκολο, Ιστορικά και βιογραφικά παραλειπόμενα». Το τελευταίο του βιβλίο, «Ανα-γνώσεις, Κείμενα για συγγραφείς και βιβλία» (2015), κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πάπυρος.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here