Νέστωρ Κουράκης: Το πνεύμα της Αρχαίας Σπάρτης

0
25

Μικρές ιστορίες από τα «Αποφθέγματα Λακεδαιμονίων» του Πλουτάρχου

Ο Νέστωρ Κουράκης Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών με ειδίκευση στις Ποινικές Επιστήμες και την Εγκληματολογία, μας εντυπωσιάζει τα τελευταία χρόνια με την κλασική του παιδεία. Βασικό του έργο αποτελεί το βιβλίο «Κλασικά ιδεώδη για μια Σύγχρονη Παιδεία» με πρόλογο του αλησμόνητου ακαδημαϊκού Κωνσταντίνου Δεσποτόπουλου. Το 2017, στο βιβλίο του «Το Αίνιγμα της Αρχαίας Ελλάδας. Εξηγώντας στα παιδιά τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό» ο συγγραφέας επιχειρεί να απαντήσει στο πώς μπόρεσαν οι αρχαίοι Έλληνες να φτάσουν στην απογείωση του πολιτισμού τους, και στόχο έχει να εμπνεύσει τις νεότερες ιδίως γενιές προς την κατεύθυνση μιας αντίστοιχης πολιτιστικής ανάτασης. Το 2018, το παρόν βιβλίο «Το πνεύμα της Αρχαίας Σπάρτης. Μικρές ιστορίες από τα “Aποφθέγματα Λακεδαιμονίων” του Πλουτάρχου» έρχεται ως συνέχεια της ενασχόλησής του με τον κόσμο της αρχαιότητας. Με αφορμή την τριλογία του Πλουτάρχου για τα Αποφθέγματα των Λακεδαιμονίων επιχειρεί να ερμηνεύσει την κοσμοθεωρία των αρχαίων Σπαρτιατών, την ανθρώπινη συμπεριφορά τους καθώς και τον εύστοχο «λακωνικό» τρόπο καυστικής απάντησης σε όσους τους προκαλούσαν.

Ο Νέστωρ Κουράκης, έγκριτος καθηγητής εγκληματολογίας, αντιμετωπίζοντας στον επιστημονικό και επαγγελματικό του χώρο την απάνθρωπη συμπεριφορά, αισθάνεται την ανάγκη να ανατρέξει στις ανθρωπιστικές αξίες της ελληνικής αρχαιότητας , που έχουν τόσο απαξιωθεί στις μέρες μας, να αναδείξει τη σημασία τους και να προβληματίσει ιδιαίτερα τους νέους. Από το σύνολο 500 αποφθεγμάτων επιλέγει τα πλέον αντιπροσωπευτικά (περίπου 175), διδακτικά και εξαιρετικά επίκαιρα, και τα παραθέτει σε προσεγμένη νεοελληνική μετάφραση, που δεν προδίδει το νόημα του αρχαίου λόγου και γίνεται πλήρως κατανοητή από τον σύγχρονο αναγνώστη. Ο συγγραφέας προσπαθεί να μπολιάσει τους νέους με τα ιδεώδη της κλασικής αρχαιότητας, που θα τους επιτρέψουν να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν πιο εύκολα και αποτελεσματικά τις απαιτήσεις του σύγχρονου κόσμου.

Στον νου μου έρχονται παράλληλες σκέψεις του Ιταλού καθηγητή Salvatore Settis στο βιβλίο του «Το μέλλον του κλασικού», όπου επισημαίνει ότι όσο μαθαίνουμε να αντιμετωπίζουμε το κλασικό όχι ως μια νεκρή κληρονομιά που μας ανήκει χωρίς να την αξίζουμε, αλλά ως ένα αποτελεσματικό και μοναδικό μέσο για την αντίληψη της πολλαπλότητας των πολιτισμών στον σύγχρονο κόσμο, τόσο περισσότερο τούτο θα έχει κάτι να μας πει στο μέλλον.

Το βιβλίο προλογίζει ο αρχαιολόγος Γεώργιος Σταϊνχάουερ, έγκριτος και βαθύς μελετητής της Αρχαίας Σπάρτης, ο οποίος θεωρεί ότι το παρόν βιβλίο είναι από τα πλέον ενημερωμένα , τεκμηριωμένα και έγκυρα έργα για το «Πνεύμα της Αρχαίας Σπάρτης». Θα πρόσθετα ότι το βιβλίο αυτό, γραμμένο με πνεύμα ευρύ και φιλολογική δεινότητα ανταποκρίνεται πλήρως στον στόχο του συγγραφέα για την ανάδειξη του πνεύματος των αρχαίων Σπαρτιατών.

Ενδεικτικά, και για λόγους συντομίας, θα αναφερθώ σε αντιπροσωπευτικά αποφθέγματα, που ερμηνεύονται στο βιβλίο και αφορούν τις «πληρωμένες» απαντήσεις των Σπαρτιατών, που έγραψαν ιστορία, καθώς και την «προωθημένη» άποψή τους για την κοινωνική θέση της γυναίκας.

Το πρώτο απόφθεγμα αναφέρεται στο ήθος αυστηρότητας , σοβαρότητας και καυστικότητας, στο «λακωνικό ήθος», όπως αυτό εκφράστηκε από τους Σπαρτιάτες όταν αντιμετώπισαν τον Φίλιππο τον Μακεδόνα, και τους απείλησε : «αν εμβάλω εις την Λακωνικήν, αναστάτους υμάς ποιήσω», εκείνοι απάντησαν απλώς : «εάν».
Τα επόμενα αναφέρονται στις γυναίκες των Σπαρτιατών που απολάμβαναν πολύ περισσότερες ελευθερίες από τις αντίστοιχες των Αθηναίων. Όταν, λοιπόν, κάποιοι κατέκριναν τον Λυκούργο, γιατί είχε θεσπίσει διατάξεις για τη γύμνια των παρθένων κοριτσιών στις δημόσιες πομπές και ζητούσαν να μάθουν την αιτία, αυτός απάντησε: «Για να μην έχουν κάτι λιγότερο τα κορίτσια έναντι των ανδρών , με τους οποίους επιδίδονται στις ίδιες ασχολίες, ούτε ως προς τη σωματική ισχύ και υγεία, ούτε ως προς τη φιλοτιμία και την αρετή ψυχής, και ακόμη για να καταφρονούν τη γνώμη των πολλών». Εξάλλου και για τη Γοργώ, τη γυναίκα του Λεωνίδα των Θερμοπυλών, ιστορείται κάτι παρόμοιο. Όταν, δηλαδή, κάποια γυναίκα , πιθανόν ξένη, είπε προς αυτήν ότι «μόνες εσείς οι Λάκαινες επιβάλλεστε στους άνδρες», αυτή αποκρίθηκε : «διότι μόνες εμείς γεννάμε άνδρες».

Διαβάζοντας ο αναγνώστης αυτό το βιβλίο με την εξαιρετική αισθητική από τις εκδόσεις Φερενίκη, τον εύστοχο τίτλο, την τεκμηριωμένη και λογοτεχνική περιγραφή των στόχων, ιδεωδών και αξιών των αρχαίων Σπαρτιατών, μπορεί να κατανοήσει τα αίτια του διαρκούς ανταγωνισμού τους με τους Αθηναίους. Και ενώ για τους Αθηναίους πολλά έργα έχουν γραφεί, στους αντιπάλους τους ,Σπαρτιάτες, σπάνια έχει επικεντρωθεί το ενδιαφέρον των μελετητών.
Πιστεύω, λοιπόν, ότι όπως η Jacqueline De Romilly ανέδειξε την Αθήνα και την Αθηναϊκή Δημοκρατία έτσι και ο Νέστωρ Κουράκης αναδεικνύει στο τελευταίο του αυτό βιβλίο την Σπάρτη, την κοσμοθεωρία και «το λακωνίζειν» των Σπαρτιατών. Οι μελετητές της ελληνικής αρχαιότητας θα πρέπει να ευγνωμονούν τον συγγραφέα για το εξαιρετικά διδακτικό και αποκαλυπτικό αυτό πόνημα.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΕνόχληση Ταχιάου για ΠΑΟΚ και Σαββίδη -Αιχμηρή απάντηση του δικέφαλου
Επόμενο άρθροΜπογιές Ρουβίκωνα στο σπίτι του πρέσβη των ΗΠΑ-Παιδαριώδης βανδαλισμός
Η Στέλλα Πριόβολου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε ελληνική, γαλλική και ιταλική φιλολογία και είναι διδάκτωρ των πανεπιστημίων Αθηνών και Ρώμης. Καθηγήτρια Λατινικής-Ιταλικής Φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας και διευθύντρια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών "Ελληνορωμαϊκές -Ελληνοϊταλικές Σπουδές: Λογοτεχνία, Ιστορία και Πολιτισμός". Είναι μέλος ελληνικών και διεθνών επιστημονικών εταιρειών και συγγραφέας πολλών μελετών. Η έρευνά της τα τελευταία χρόνια έχει ως αντικείμενο το θεατρικό έργο του Dario Fo και τη σχέση του με τη λατινική λογοτεχνία του Μεσαίωνα. Αποτέλεσμα της έρευνας αυτής είναι τα τρία βιβλία από τις εκδόσεις Περίπλους: 1. "Dario Fo, ένας σύγχρονος goliardus", (2001) 2. "Dario Fo, venticinque monologhi per una donna: La Medea", (2005) 3. "Rosa Fresca Aulentissima, το μεσαιωνικό ερωτικό ποίημα με το μάτι των φιλολόγων και του Νομπελίστα Dario Fo", (2010). Το ποίημα αυτό μεταφράστηκε στην ελληνική με την επιχορήγηση του υπουργείου Εξωτερικών της Ιταλίας. Από το 1994 μέχρι το 2001, Αντιπρόεδρος του Ι.Κ.Υ. και υπεύθυνη για το κοινοτικό πρόγραμμα "Σωκράτης". Επιστημονική υπεύθυνη προγραμμάτων ξένων γλωσσών στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και εμπειρογνώμων Γ.Γ.Ε.Τ. για την κινητικότητα των σπουδαστών. Τακτικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης 2000-2001. Από το 2001-2004 Ειδική Γραμματέας Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης στο ΥΠΕΠΘ, Πρόεδρος της Επιτροπής στήριξης των Εδρών Ελληνικών Σπουδών στα Πανεπιστήμια του εξωτερικού και εθνική εκπρόσωπος στο Συμβούλιο της Ευρώπης για το Ευρωπαϊκό Έτος Γλωσσών 2001. Είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Επιστημόνων Πανεπιστημίων Ιταλίας( Σ.Ε.Π.Ι.) και Γ. Γραμματέας της Societe Europeenne de Culture στην Ελλάδα.Από το 2008 μέχρι το 2010, αναπληρώτρια πρόεδρος Τμήματος Σλαβικών Σπουδών Πανεπιστημίου Αθηνών.Έχει τιμηθεί με την ανώτατη διάκριση του Ιταλικού κράτους CAVALIERE al merito della Repubblica Italiana, 2002. Εχει τιμηθεί για την προσφορά της στα Ελληνικά Γράμματα και τον πολιτισμό από την Ένωση Γυναικών Φωκίδας, 2007 και έχει ανακηρυχθεί επίτιμος δημότης Χίου για τον ίδιο λόγο, 2007. Αναπτύσσει επί χρόνια πολιτική δραστηριότητα στο χώρο του ΠΑΣΟΚ ως μέλος της Κ.Ε. και σε τιμητική θέση στο ψηφοδέλτιο του Ευρωκοινοβουλίου το 1999.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here