Μια οριακή στιγμή στην Τέχνη και την Οικονομία

6
97

Η εννοιολογική Τέχνη ορίστηκε με απόλυτο τρόπο στα τέλη των χρόνων του ’60, με το έργο του Joseph Kosuth με τίτλο… κόκκινο νέον, γραμμένο με κόκκινο νέον… Επρόκειτο για μια φράση γραμμένη στον τοίχο με κόκκινο νέον.

Ήταν μια πολύ σημαντική στιγμή στην Τέχνη, όπου συνηδειτοποιούσαμε  με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι η αναλυτική προσέγγιση του έργου είχε αντικαταστήσει την υλικότητά του με την έννοιά του. Βεβαίως, αυτή η διαδικασία διόγκωσης της έννοιας του χρόνου και της αναλυτικότητας ως βασικού συστατικού αντίληψης  του πραγματικού, είχε αρχίσει από την Βιομηχανική Επανάσταση, αν όχι από την Αναγέννηση.

Όλος ο μοντερνισμός έζησε, πολύ πιο πρίν, τη μεθολογία της κωδικοποίησης του πραγματικού χώρου με μια αισιοδοξία για την ανεύρεση της αλήθειας.

Όταν αργότερα ο Joseph Kosuth  έκανε το έργο «κόκκινο νέον» γραμμένο με κόκκινο νέον…. η καλλιτεχνική κοινότητα συνειδητοποίησε, με θαυμασμό στην αρχή και αμέσως μετά με σκεπτικισμό, ότι χάθηκε η υλικότητα του έργου. Δηλαδή, η φυσική του υπόσταση, η οποία αντικαταστάθηκε από την έννοιά του!!!

Την περίοδο εκείνη ζούσαμε έντονα τα προβλήματα της κρίσης του πετρελαίου, που δημιουργούσε την πρώτη, ίσως, συστημική κρίση του καπιταλισμού.

Η τότε πολιτική εξουσία, βεβαίως, δεν κοίταζε καθόλου τον Joseph Kosuth και την επισήμανσή του ότι μπαίναμε σε μια περίοδο όπου και η κοινωνία και η οικονομία βρίσκονταν σε ένα δρόμο, όπου σιγά σιγά η πραγματική τους υπόσταση αντικαθίστατο από την έννοια τους, χάνοντας την πραγματική φυσική υπόσταση…

Στην Τέχνη, η αντίδραση ήταν άμεση. Ο Γιάννης Κουνέλης αντιπρότεινε στην γκαλερί l’Atico της Ρώμης τα άλογα… έφερε πραγματικά άλογα μέσα στην γκαλερί, θέλοντας να τονίσει  την σημασία του πραγματικού.

Ο Mario Mertz, επίσης, επισήμανε τη σημασία των πραγματικών-φυσικών αξιών.

Έχω την αίσθηση ότι οι πολιτικοί, από εκείνη την εποχή μέχρι και σήμερα, δεν έδωσαν την πρέπουσα σημασία στη μετάλλαξη της πολιτικής αλλά και της οικονομίας. Η πραγματική οικονομία βασίζεται στη αρχή: παράγω ένα πρωτογενές προιόν και με αυτό το πρωτογενές προϊόν παράγω πλούτο.

Σήμερα ένα μεγάλο μέρος της οικονομίας έγινε εννοιολογικό. Προσπαθεί να παράγει πλούτο από τον εαυτό της. Έφτασε στο σημείο να παράγει πλούτο χωρίς πρωτογενές προϊόν και έχασε την υλικότητα της, όπως έγινε και στην Τέχνη στα τέλη του ’60, η οποία όμως έκανε υποσημειώσεις και επισημάνσεις.

Σήμερα ζούμε τον πανικό της πολιτικής που συνειδητοποιεί ότι η εννοιολογική, μη πραγματική οικονομία, είναι κυρίαρχη του παιχνιδιού. Βάζει τους πολιτικούς όρους και κανόνες απέναντι σε ένα πολιτικό προσωπικό που αυτοπροσδιορίζεται ως προϊόν πολιτισμικό, ενώ θα έπρεπε να είναι ο εκφραστής της πραγματικής πολιτισμικής παραγωγής. Σήμερα διάβασα ότι η Standard and Poors υποβάθμισε την Αμερική. Η υποβάθμιση, μου θυμίζει  ως δύναμη, το έργο του φίλου μου του Joseph Kosuth- που κατά τα άλλα είναι Αμερικανός καλλιτέχνης -και σκέφτομαι ότι είναι μεγάλο λάθος της Αμερικής που δεν πρόσεξε το έργο του πριν σαράντα χρόνια. Ίσως τα πράγματα να ήταν διαφορετικά. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Standard and Poors είναι ό,τι ήτανε για την Τέχνη τα χρόνια του ‘60 ο Joseph Kosuth. Μια οριακή στιγμή.

Ο Κώστας Βαρώτσος είναι καθηγητής της Αρχιτεκτονικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μέλος της Ακαδημίας Engelberg της Ελβετίας.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΔέκα «ιδιωτικοί μύθοι» για τα δημόσια πανεπιστήμια
Επόμενο άρθροΠληρώσαμε ακριβά τους «πεφωτισμένους» – Ζητείται ορθός λόγος
Ο Κώστας Βαρώτσος είναι καθηγητής της Αρχιτεκτονικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μέλος της Ακαδημίας Engelberg της Ελβετίας. Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ρώμης και αρχιτεκτονική στο Fullbright Grant της Νέας Υόρκης. Το πιό εμβληματικό έργο του στην Αθήνα είναι ο "Δρομέας", που βρίσκεται απέναντι από το Hilton. Αλλα δημόσια έργα του: *1983- "Ο Ποιητής", Λευκωσία * 1996- "La Morgia", Κοινότητα της Gessopalena, Απέννινα Όρη * 1997- "Χωρίς Τίτλο", Mc Cormick Center, Σικάγο * 1999- "Χωρίς Τίτλο", Τορίνο, Ιταλία 2001 "Χωρίς Τίτλο", Butzberg, Ελβετία *2003- "Χωρίς Τίτλο", γλυπτό και συνολική διαμόρφωση της πλατείας Αγ. Ιωάννη Ρέντη * Συγκοινωνούντα Δοχεία, Palm Beach Gardens, Φλόριδα *"Χωρίς Τίτλο", Washington Convention Center, Ουάσιγκτων * 2004 "Λαβύρινθος", Arco * 2004, Μαδρίτη, Ισπανία"Άτιτλο", τσιμέντο-οπτικές ίνες, *Κτίριο στην Λεωφ. Πειραιώς 166, Αθήνα * "Χωρίς Τίτλο", Σταθμός Μετρό Δουκίσσης Πλακεντίας * 2006- "Ορίζων 4", Certosa di Padula, Σαλέρνο * Εργο στο δημόσιο χώρο "Άτιτλο", Bernstrasse, Στέφισμπεργκ, Ελβετία * Εργο στο δημόσιο χώρο 2007 "Ορίζων-Γεράκι", Σπάρτη, Λακωνία, * 2008- "Ορίζων 2008", Ξενοδοχείο Murano, Τακόμα, Ουάσινγκτων.

6 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Εξαιρετική επισήμανση.
    Εντοπίζει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της σύγχρονης οικονομίας που είναι η ασυμβατότητα της αλόγιστης οικονομικής επέκτασης με το πεπερασμένο των διαθεσίμων πρώτων υλών για την ανάπτυξη της πρωτογενούς παραγωγής.
    Ένα απλό παράδειγμα είναι η θέσπιση των παραγώγων ώς ένα εργαλείο παραγωγής πλούτου από το πουθενά.
    Αυτή η επισήμανση όμως οδηγεί και σε μία αναγκαιότητα, την συνολική αναδιατύπωση των αρχών της πολιτικής οικονομίας, και κατ’ επέκταση της κατεστημένης αντίληψης για την οικονομία.
    Είναι καιρός ίσως να συσχετιστεί η έννοια της εντροπίας με την οικονομία κατ’ αναλογία με την εισαγωγή της έννοιας αυτής στην κοινωνιολογία.

  2. κ. Βαρώτσο

    Αν ζητώ να δείτε την ιστοσελίδα μου ( chrisblog.gr )
    είναι :
    «Οδυσσέας και Καλυψώ» του Beckmann Max ( ένας….Γερμανός ! κωδικοποιεί με όρους
    εικαστικής αισθητικής , την ουσία της Ομηρικής αφήγησης)
    «Το Μνημείο του καπνεργάτη» στην καβάλα ,του Δημ. Αρμακόλα
    «Ανδριάντας του Μωχάμετ Άλη» του Κ. Δημητριάδη (1934)
    «Τα Σιλό της Καβάλας και η κατεδάφισή τους» το 2005

    ευχαριστώ

  3. <>…
    Ένα εύστοχο άρθρο.

    Ίσως εδώ λοιπόν καλείται σήμερα ο πολίτης του κόσμου να αλλάξει τα πρότυπα ευημερίας του …

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here