Συνένωση σχολείων: Ευλογία ή κατάρα;

1
22

Σε ένα δημόσιο διάλογο περί συνένωσης σχολείων, τα επιχειρήματα υπέρ της συνένωσης θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την εξοικονόμηση δημόσιων πόρων, την καλύτερη οργάνωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης, την πολλαπλότητα εκπαιδευτικών επιλογών από τους μαθητές, τη δημιουργία σχολικής κοινότητας κατάλληλου μεγέθους.

Τα επιχειρήματα κατά της συνένωσης θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την υποβάθμιση του καλού σχολείου, λόγω της συνένωσης του με το κακό σχολείο, τον περιορισμό των θέσεων εργασίας, την αύξηση του κόστους καθημερινής μετακίνησης για εργαζόμενους και μαθητές. Όλα τα παραπάνω είναι σοβαρά και σεβαστά, όμως το ουσιώδες ερώτημα είναι αν με τη συνένωση έχουμε ένα καλύτερο ή ένα χειρότερο σχολείο;

Θεωρώ ότι και τα δυο είναι πιθανά. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τον τρόπο της συνένωσης. Αν το ζητούμενο της συνένωσης είναι μόνο η εξοικονόμηση πόρων, τότε θα έχουμε ένα συνενωμένο σχολείο στην κατηγορία εκείνη του χειρότερου εκ των συνενωμένων. Αν το ζητούμενο είναι ένα καλύτερο σχολείο, που παρέχει καλύτερη παιδεία στους μαθητές του, τότε μπορούμε να δημιουργήσουμε μια νέα σχολική μονάδα που υπερβαίνει σε ποιότητα τις συνενωμένες.

Πώς μπορεί, λοιπόν, η συνένωση σχολικών μονάδων να υπηρετήσει το στόχο της βελτίωσης του εκπαιδευτικού συστήματος; Δεν θα επιχειρήσω να εξαντλήσω το θέμα, όμως θεωρώ ότι υπάρχουν κάποιες διαστάσεις του που είναι χρήσιμο να επισημανθούν.

1. «Η συνένωση δεν είναι συγκόλληση». Οι οργανωτικές μονάδες, όπως είναι ένα σχολείο, χαρακτηρίζονται από ποιότητα που εξαρτάται από το ανθρώπινο δυναμικό τους, τους γραπτούς ή και άγραφους οργανωτικούς κανόνες που διέπουν τη λειτουργία τους, την πολιτισμική τους παράδοση, τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων της κοινότητας του σχολείου, καθώς και τις άγραφες ηθικές αξίες που έχουν σιωπηρά συμφωνήσει να υπηρετούν όλοι μαζί. Αν δυο σχολεία με αποκλίνουσες ποιότητες συνενωθούν με τη μέθοδο της συγκόλλησης, είναι σχεδόν βέβαιο ότι το νέο συνενωμένο σχολείο θα προσαρμοστεί στην ποιότητα του χειρότερου εκ των δυο συνενωμένων.

2. Η συνένωση απαιτεί διατυπωμένο στόχο, επεξεργασμένο σχέδιο εφαρμογής και ικανούς ανθρώπους που θα το εφαρμόσουν. Όμως, υπάρχουν σήμερα αυτοί οι άνθρωποι; Και αν υποθέσουμε ότι υπάρχουν, το διοικητικό σύστημα ή και η κοινωνία τους δίνουν χώρο να δράσουν; Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων είναι οπαδοί μιας στάσης που κινείται γύρω από την αρχή «μην ενοχλείτε». Ενώ οι τοπικές εξουσίες συσπειρώνονται γύρω από την αρχή «πολλά σχολεία – μεγάλη πόλις».

3. Ειδικά στην Ελλάδα πρέπει να σεβόμαστε την αρχή «Ό,τι δουλεύει δεν το πειράζουμε». Εάν ένα σχολείο λειτουργεί υποδειγματικά καλό είναι να σκεφτούμε δυο και τρεις φορές πριν αποφασίσουμε να το συνενώσουμε.

4. Το σχέδιο εφαρμογής μιας συνένωσης θα πρέπει πέρα του καλού χρονοπρογραμματισμού ενεργειών, να μεριμνά για την αναστελέχωση της νέας δομής καθώς και για την ανάδειξη ικανής διοίκησης. Αν το συνενωμένο σχολείο δεν το πάρει στην πλάτη της μια φωτισμένη ομάδα δασκάλων, το αποτέλεσμα θα είναι αβέβαιο.

5. Κάθε αλλαγή έχει τα κόστη της. Ο καλός υπολογισμός του κόστους αλλαγής είναι απαραίτητος πριν αποφασιστεί η όποια συνένωση. Αν το κόστος είναι δυσανάλογο του οφέλους τότε καλό είναι να αποφεύγεται ή να υιοθετούνται πιο αργά βήματα.

Οι ανάγκες που γεννά η οικονομική κρίση στη χώρα μας είναι δυνατόν να αναδείξουν ευκαιρίες για την υπέρβαση χρόνιων δυσλειτουργιών. Είναι βέβαιο ότι αν υπάρξει το όποιο θετικό αποτέλεσμα, αυτό θα προκύψει από την υπερπροσπάθεια ανθρώπων που θα στρατευθούν ανιδιοτελώς. Όπως επίσης, είναι σχεδόν βέβαιο ότι αν αυτοί κάποια μέρα τα καταφέρουν, όλοι οι υπόλοιποι δεν θα βρούμε τη λεβεντιά να τους απευθύνουμε ένα «ευχαριστώ».

*Ο Μανόλης Γιακουμάκης είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Πληροφορικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και διδάκτωρ Μηχανικός Υπολογιστών του ΕΜΠ.

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Μανωλη εχεις δικαιο. Αν η συνενωση γινει γρηγορα απλα και μονον για εξοινομιση πορων θα αποτυχει. Θελει σχεδιο. Απραξια δεκαετιων δεν μπορει να καλυφθει σε 1-2 χρονια.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here