Χωρίς Σάντα – Βέγγο φτώχυνε η Ελλάδα μάτια μου…

4
41

Η Ελλάδα γίνεται όλο και φτωχότερη, όσο αποχωρούν για το ταξίδι τ’ ουρανού μεγάλοι Έλληνες, όπως ο Απόστολος Σάντας και ο Θανάσης Βέγγος πρόσφατα, αλλά και πολλοί άλλοι πιο πριν. Άνθρωποι – αναφορές που έδιναν με το σημαντικό τους έργο και τη ζωή τους το στίγμα της νεότερης Ελλάδας, που σήμερα έφθασε να σέρνεται πίσω από τις ‘αγορές’ και τους δυνατούς, παλεύοντας πάλι για την επιβίωση της, την οικονομική και την πνευματική, συνειδητοποιώντας για μια φορά ακόμη ότι ‘δεν είν’ εύκολες οι θύρες εάν η χρεία τες κουρταλή’.

Εξιστορώντας το εγχείρημα υποστολής της σημαίας στον Ηλία Πετρόπουλο, που δημοσιεύτηκε στην “Ελευθεροτυπία” στις 31 Μαΐου 1993, ο Λάκης Σάντας είχε πει: «Κι έξαφνα ένα δειλινό που ήμαστε στο Ζάππειο και ο ήλιος έγερνε λούζοντας τον ορίζοντα με εκείνα τα χρώματα που μόνο ο αττικός ουρανός έχει, τα μάτια μας γύρισαν στον βράχο της Ακροπόλεως. Μέσα στο υπέροχο φόντο της δύσης σταθήκαμε και κοιτούσαμε. Και τότε… το βλέμμα μας έπεσε πάνω στη σημαία τους που υπερήφανα κυμάτιζε ψηλά-ψηλά και η βαριά σκιά της πλάκωνε καταθλιπτικά όλη την Αθήνα, όλη την αττική γη. Να τι πρέπει να τους κάνομε! Ήρθε η σκέψη σαν σπίθα. Να τους την πάρουμε. Να την γκρεμίσουμε και να την ξεσχίσουμε και να πλύνουμε έτσι τη βρωμιά από τον Ιερό Βράχο.

Την είχαν στήσει αυτήν την ίδια την πολεμική τους σημαία οι Ναζί θριαμβευτικά ως τότε στη Βαρσοβία, στη Βιέννη, στην Αμβέρσα, στη Νορβηγία, στο Παρίσι και στο Βελιγράδι και απειλούσαν να τη στήσουν σε όλο τον κόσμο τότε. Μα εδώ είναι Ελλάδα. Είναι η μικρή χώρα που απ’ αυτή ξεπετάχτηκε η φλόγα του Πολιτισμού. Είναι η χώρα που δίνει το παράδειγμα πάντα στις κρίσιμες στιγμές της Ιστορίας».

Ο Α. Σάντας, αφού έκανε το καθήκον του πολεμώντας για την ελευθερία της πατρίδας (όχι χωρίς πίκρες και απογοητεύσεις), έζησε τη ζωή του σεμνά, συνειδητά μακριά από την αδηφάγα δημοσιότητα. Θυμάμαι χαρακτηριστικά την παιδική, σχεδόν, ντροπαλότητα του όταν, προσκεκλημένος του Πανεπιστημίου Πατρών, ήρθε να μιλήσει μαζί με τον Μανώλη Γλέζο την 27η Οκτωβρίου 2006. Ο Σάντας γνώριζε πως όταν φθάσεις στην κορυφή της λαϊκής συνείδησης με πράξεις όπως αυτή που ρεζίλεψε το λάβαρο του σιδερόφραχτου τότε γερμανικού φασισμού, είσαι σύμβολο και τίποτα πια δεν χρειάζεσαι, παρά μόνο να μην χάσεις την ψυχή σου με πολλά λόγια και υπερβολές.

Και ο Θανάσης Βέγγος, αριστοφανικός ήρωας, πρωταγωνιστής του Θεάτρου Σκιών, ή μήπως η ψυχή του καθημερινού λαϊκού ανθρώπου αυτού του τόπου; Όλα μαζί, όπου η ζωή του και οι ήρωες του φαίνεται ότι μπερδεύονται και δεν μπορούν να ξεχωριστούν. Ζωή και Τέχνη μαζί.

«Δουλεύω με το ένστικτο, δεν έχω κανένα ταλέντο, μόνο αυτή τη φάτσα, που, κοίταξέ την καλά και διάβασε. Εδώ είναι αποτυπωμένη όλη η μιζέρια, όλη η δυστυχία, όλος ο πόνος του ασήμαντου Έλληνα”, απαντoύσε, κοφτά, ο Θανάσης Βέγγος σε κάθε απόπειρα μυθοποιητικής υπερβολής. Δεν έχω τίποτε να πω. Τα λέει όλα η ζωή μου».

Πέρασε αλώβητος. Είναι άνθρωπος με αίσθημα και αισθητήριο, ένστικτο και μέτρο. Δούλεψε σκληρά για να επιβιώσει, δοκιμάστηκε στις θύελλες, βίωσε εξορίες και απώλειες. Έζησε ανάμεσα στα χνώτα, κάπνισε αποτσίγαρα, κουβάλησε πατάτες. Έμαθε να προστατεύει και να προστατεύεται, να προσφέρει και να αγαπά.

Μεγάλη η απόσταση που χωρίζει τον Θανάση Βέγγο από τους σημερινούς παντοκράτορες των ΜΜΕ, τους δημοφιλείς σταρ, τους περιφερόμενους νάρκισσους σε σημείο αυτισμού. Ο Βέγγος δεν ζούσε με αυταπάτες αλλά με αλήθεια. Ήταν αληθινός και αποτραβηγμένος. Όχι από στυλ, αλλά από ανάγκη.

Την πρώτη φορά που του μίλησα στο τηλέφωνο για να τον προσκαλέσω να εγκαινιάσει τον Πανεπιστημιακό Κινηματογράφο του Πανεπιστημίου Πατρών που θα φέρει το όνομα του, τον αποκάλεσα “κ. Βέγγο”. Με σταμάτησε ευγενικά και μου είπε: “Δεν είμαι ο κ. Βέγγος, είμαι ο Θανάσης”.

O Νίκος Κούνδουρος, θυμάται: “Το Βέγγο τον γνώρισα στο Μακρονήσι. Ήμουνα σ’ ένα βουνό επάνω και προσπαθούσα να στήσω ένα αντίσκηνο να κοιμηθώ, ανάμεσα στη μάζα του λόχου, στα τέσσερις χιλιάδες αντίσκηνα παρατεταγμένα το ένα δίπλα στο άλλο, ανάμεσα σε τέσσερις χιλιάδες ανθρώπους, τρομαγμένους και κουρασμένους. Πήγα στην κορυφή του βουνού, με την ευλογία της διοίκησης, να στήσω τη σκηνή μου και τη ζωή μου.

Κι εκεί που καθόμουνα και χάζευα και κοίταζα πώς ν’ αρχίσω, μόνος τελείως, μ’ ένα αντίσκηνο πεταμένο χάμου, μ’ ένα σκεπάρνι και με πασσάλους, βλέπω μια σιλουέτα περίεργη, μέσα σ’ αυτές τις φοβερές χλαίνες που μας δίνανε, τις βρώμικες, ξεσκισμένες. Καταφθάνει, κουβαλώντας σανίδια από κιβώτια κι ένα σφυρί. Έφτιαξε κάτι, μια κατασκευή, ένα επίπεδο με τις σανίδες, και μου λέει ξαφνικά: ‘Συναγωνιστή -ευλογημένη λέξη, που τελικά έχει γίνει ρετσινιά- συναγωνιστή, θα πεθάνεις’, λέει. ‘Το βράδυ κάνει κρύο. Βάλε την κουβέρτα σου πάνω στα σανίδια… Λέω: ‘Εσένα τι σε νοιάζει αν πεθάνω εγώ; Κι εσύ θα πεθάνεις’. Ούτε γέλασε καν ούτε και δε γέλασε. Πήρε τη διαλυμένη σκηνή κι άρχισε να τη στήνει μέσα στους πασσάλους της. Τον χάζευα, σκεφτόμουνα πως αυτός ή τρελός είναι ή άγιος. Τέλος πάντων, το ίδιο κάνει….

(Τελικά) στήσαμε τη σκηνή, ανεβάσαμε το πρώτο έργο, και να ο Βέγγος ηθοποιός και να ο Βέγγος πρωταγωνιστής και να ο Βέγγος αγαπημένος ολόκληρου του τάγματος, και να ο Βέγγος η ανακούφισή μας, η λύτρωση μας και το χαμόγελό μας. Έπρεπε να τον δω στην «Ειρήνη» και στους «Αχαρνής» του Αριστοφάνη για να ξαναθυμηθώ με αίσθημα ανακούφισης αυτό που μπορούσε και δεν έκανε στο παρελθόν ο Βέγγος. Δικαιόπολις, Τρυγαίος, Στερψιάδης, Φιλοκλέων, Πισθέταιρος, Μνησίλοχος, Ξανθιάς, Βλέπυρος για να αναφέρω μερικούς από τους ήρωες του «Αριστοφάνη».

Και ο Παντελής Βούλγαρης λέει: «Νομίζω ότι ο Θανάσης δεν εκφράζει μόνο το σημερινό Έλληνα, φέρνει μνήμες από το παρελθόν. Φέρνει μνήμες από το Μικρασιάτη, από τον άνθρωπο του Εμφυλίου, από τον άνθρωπο της εξορίας, από τον άνθρωπο της μετά-εποχής του Εμφυλίου.

Απόστολος Σάντας, Θανάσης Βέγγος. Πάλεψαν και οι δυο σκληρά με έμφυτη σεμνότητα, ανιδιοτέλεια και πάθος, προσφέροντας στην πατρίδα και την κοινωνία.

Πέρασαν και οι δυο από την Μακρόνησο. Συναντήθηκαν άραγε; Πάντως, τώρα, την Άνοιξη, σίγουρα θα κάνουν παρέα «στα περβόλια, μες στους ανθισμένους κήπους» τ’ ουρανού.

* Ο Σταύρος Κουμπιάς είναι καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Τεχνολογίας Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Πατρών και πρώην Πρύτανης.

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ
Προηγούμενο άρθροΆλλο Ιστορία, άλλο σχολικά βιβλία ιστορίας
Επόμενο άρθροΚαμίνης, όπως λέμε… Μαντέλα ή Μάρτιν Λούθερ Κινγκ
Ο Σταύρος Α. Κουμπιάς γεννήθηκε στη Χίο το 1953. Αποφοίτησε από το 1ο Γυμνάσιο Αρρένων Χίου το 1971 και είναι διπλωματούχος (1976) του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών και κάτοχος διδακτορικού διπλώματος (1982) από το ίδιο Tμήμα. Σήμερα είναι Καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Τεχνολογίας Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Πατρών, είχε, δε, εκλεγεί ως Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών για το διάστημα 2006-2010. Ο κ. Κουμπιάς έχει πολυετή ακαδημαϊκή και ερευνητική εμπειρία. Από το 1976 έως σήμερα, έχει υπηρετήσει σταδιακά στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Τεχνολογίας Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Πατρών σε θέσεις ερευνητή και μέλους ΔΕΠ. Στα διαστήματα Σεπτ.2001-Αύγ.2003 και Σεπτ.2005-Αύγ.2007 έχει υπηρετήσει ως Αναπληρωτής Πρόεδρος του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών. Επίσης, κατά το διάστημα 1984-1990 έχει υπηρετήσει στο ΤΕΙ Πάτρας ως Καθηγητής. Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2001-2003 ήταν ο Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του Κέντρου Λειτουργίας Δικτύων του Πανεπιστημίου Πατρών που υποστηρίζει περίπου 25.000 χρήστες. Τα κύρια επιστημονικά του ενδιαφέροντα ευρίσκονται στις περιοχές των ενσωματωμένων (κατανεμημένων) συστημάτων πραγματικού χρόνου, επικοινωνιακών πρωτοκόλλων, προηγμένων ενσύρματων και ασύρματων βιομηχανικών δικτυακών συστημάτων, κατανεμημένων ασύρματων δικτύων αισθητήρων, πρωτοκόλλων δρομολόγησης, τεχνικών διαχείρισης ισχύος για ασύρματους δικτυακούς κόμβους, προηγμένων βιομηχανικών δικτυακών δομών για εφαρμογές C2Β/Β2Β (χρήση οντολογιών, web-services, βιομηχανικών GRID), προηγμένων διαλειτουργουσών βιομηχανικών δικτυακών δομών, διαλειτουργούντων ετερογενών δικτυακών συστημάτων, προηγμένων δικτυακών συστημάτων αυτοματοποίησης κτιριακών διαδικασιών και βιομηχανικών συστημάτων μηχανικής όρασης με υπολογιστή. Έχει δημοσιεύσει πάνω από 150 επιστημονικές εργασίες σε έγκριτα διεθνή και ελληνικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων, είναι συγγραφέας ενός βιβλίου και έχει συμμετάσχει στην συγγραφή και μετάφραση άλλων, ενώ παράλληλα έχει επιμεληθεί την έκδοση αριθμού διδακτικών σημειώσεων. Το ερευνητικό του έργο έχει αναγνωρισθεί διεθνώς, όπως προκύπτει από τις σχετικές αναφορές σε αυτό. Έχει συμμετάσχει ως επιστημονικός υπεύθυνος ή μέλος ερευνητικών ομάδων σε μεγάλα Ελληνικά και Ευρωπαϊκά προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και σε ευρωπαϊκά προγράμματα εκπαιδευτικών ανταλλαγών. Το διάστημα 2008-2010 ήταν μέλος της ΙΕΕΕ Industrial Electronics Society (2008-2010).

4 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Ειναι φτωχοτερη μονο αν δεν πηραμε κανενα μαθημα απο αυτους. Αν πηραμε τοτε δεν ειναι!

    αλλωστε οτι και να σε διδαξουν καποιοι και οσο σπουδαιοι και αν ειναι, αν εσυ δεν θελεις να ζεις ετσι (με αξιοπρεπεια δλδ) ….

  2. Ο θανασης μ’ εκανε περηφανο για τον τοπο μου…για το συνανθρωπο μου…ηταν ο γιατρος της ψυχης μου…μια αληθινη αγκαλια για μενα…ενα παιδικο γελιο…αξιζει να υπαρχει καπου αλλου…Πολλες φορες σκεφτομουν ποσο θα ηθελα να τον δω στο δρομο..να νιωσω τη ζεστασια του…Δεν πηγα ποτε να τον δω σ’ ενα θεατρο…Δεν ασχοληθηκα με τα αφιερωματα των ΜΜΕ,τους παντοκρατορες,οπως λετε,ουτε ο ιδιος ασχοληθηκε…Μιλουσε με τον Αγιο Πετρο που του σφραγιζε τα φτερακια του…Σας ευχαριστω εσας και τον κ. Ζουγανελη για τα αρθρα σας…

  3. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΑ: ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΕΦΑΡΜΟΣΑΝ ΤΟ: ΜΕΤΡΟΝ ΑΡΙΣΤΟΝ. ΑΘΑΝΑΤΟΙ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΑΛΛΟΙ ΑΝΩΝΥΜΟΙ ΗΡΩΕΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΠΟΥ ΕΙΧΕ ΚΑΙ ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΑΤΥΧΙΑ ΝΑ ΔΙΟΙΚΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟΥΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑΖΟΝΕΣ.

  4. Με αφορμή μια φωτογραφία ( μελαγχολικής αναπόλησης)του Θανάση Βέγγου :
    » ο Θανάσης Βέγγος κράτησε για τον εαυτό του την μελαγχολία της ζωής ,
    για να μπορέσει να χαρίσει το γέλιο σε όλους εμάς…»

    » Μια κουβέντα για τον Θανάση Βέγγο» στην ιστοσελίδα μου http://chrisblog.gr
    Πιστεύω , κ. Κουμπιά, ότι αξίζει να δείτε πλήρες το σύντομο σημείωμα .

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here